MAŁY SZLAK BESKIDZKI
przez cztery pory roku z polskimi zwyczajami ludowymi w tle
|
PRZED
WIOŚNIE |
WIOSNA
|
LATO
|
JESIEŃ
|
PRZED
ZIMIE |
ZIMA
|
||||
|
Jare Gody
|
Zielone Świątki
|
Noc Kupały
|
Noc
Świętojańska |
Od zażynek
do dożynek |
Dziady
|
Katarzynki
i Andrzejki |
Szczodre Gody
|
Zapusty
|
Judaszki
|
|
Zielone Świątki
Pełnia wiosny. Z zazielenionych drzew i łąk płynie siła życia. Rytm przyrody nabrał rozpędu, przyroda rozmnaża się i tętni życiem. Dawnymi czasy wierzbowymi i brzozowymi gałązkami dekorowano drzwi do domów i stodół, furtki i płoty, by zapewnić urodzaj, a także ochronić przed urokami, które rzucały złe duchy. Rozpoczęły się Zielone Święta – pradawne święta miłości i wszelakiej płodności. To czas płonących watr na halach, które miały przynieść ludziom dobre urodzaje i obfite plony. Ucztowano przy nich, śpiewano i tańczono. Wzniecone ognie, snop iskier z unoszącym się srebrzystym dymem miały też rozniecać serca zakochanych. Z kolei zgromadzone przy nich podrostki zapalały żywiczne pochodnie zwane fakłami lub kozubkami. Obchodzili z nimi pola i zagony dla odpędzenia z nich złych duchów, a potem wędrowali z nimi górskimi ścieżkami od watry do watry – wzywając do zachowania dawnych tradycji.
|
|
|
Wiosna do poety Pójdź, pójdź, poeto! Pójdziemy na pole, Jak skowronkowi, skrzydła ci rozwinę, Jak rybkę, puszczę na wodną głębinę, Jak bujnym wiatrom, dam taką ci wolę! Będziemy słuchać, jak zboża szum rośnie, W błękit wpatrzeni i w chmurek przeloty, Jak muszka brzęczy, jak huczy żuk złoty, Jak dzięcioł puka w gęstwinie na sośnie… Nad jasną strugą siądziemy na trawie, Kędy się niebo w wód dwoi przeźroczu; Ty będziesz patrzał, jak ciągną żurawie, Ja, jak łzy jasne padają ci z oczu. Będziesz mi śpiewał, śpiewał… Wszystkie głosy Dam fletni twojej, słowiki uciszę, By gaje drżały srebrzyste od rosy, Gdy nimi pieśń twa, jak wiatr, zakołysze. Miesięczną pełnię wyzłocę dla ciebie, Rankom dam świeżość, a nocom tęsknotę I takie gwiazdy rozpalę ci złote, Jakie świeciły na młodym twym niebie. Brzozom twym srebrne warkocze rozczeszę, Z ziół wonnych stopom zaścielę kobierce, Wszystko ożywię, rozbudzę i wskrzeszę… Pójdź, pójdź, poeto! – Poeta A wskrzesisz ty serce?… Maria Konopnicka |
| 2 |
MAŁY SZLAK BESKIDZKI
przez cztery pory roku z polskimi zwyczajami ludowymi w tle
|
Wiosna
|
TRASA:
Żar (761 m n.p.m.)
Kiczera (839 m n.p.m.)
Przełęcz Ispenicka (693 m n.p.m.)
Cisowa Grapa, zach. zbocze
Wielka Cisowa Grapa, płn. zbocze
Przełęcz Przysłop Cisowy (805 m n.p.m.)
Wielka Góra, Kocierz (884 m n.p.m.)
Przełęcz Szeroka
Beskid (759 m n.p.m.)
Zajazd Górski Kocierz (750 m n.p.m.)
Przełęcz Kocierska (718 m n.p.m.)
OPIS:
| Idom casý Idom casý za casami rumi lić, zaświeciéła nad holami fakiéł wić. Jak sié fakły nad graniami jasnym ôgniém zaświécom, dôlinami s pańskik dworōw zorne iskry pôlycom. Idom casý za casami w biołom grań, i jo pódym z juhasami, pódym hań. Biołom pyrciom, jasnom cestom w słonka lić, pô ślebode sýćkim ludziom scyŋścié wić. Idom casý za casami, wsyndyj ćma, świécom fakły nad holami, ale w snak. Z biołéj pyrci zesło słonko, we mgłak gra, biédy ludzkiéj i niewole pełno płań. autor: St. Nędza-Kubiniec, ze zbioru poezji „Do braci moik”, Kraków 1997. |
![]() |
| Korona zapory Porąbka. |
![]() |
| Jezioro Międzybrodzkie. |
![]() |
| Soła za zaporą Porąbka. |
![]() |
| Zapora Porąbka. |
![]() |
| Osiedle Cerchla. |
![]() |
| Początek leśnego podejścia ulicą Szczytową na stokach Kozubnika. |
![]() |
| Najbardziej stromy fragment szlaku na zboczu Kozubnika. |
![]() |
| Najbardziej stromy fragment szlaku na zboczu Kozubnika. |
![]() |
| Buczynowy las. |
![]() |
| Stoki Kozubnika. |
![]() |
| Linie energetyczne na górze Żar. |
![]() |
| Widok na pasmo Magurki Wilkowickiej. |
![]() |
| To już bezpośrednie podejście na górę Żar. |
![]() |
| Końcówka podejścia na Żar. |
![]() |
| Restauracja „Meteo” w budynku dawnej stacji meteorologicznej na górze Żar. |
![]() |
| Widok w stronę Jeziora Żywieckiego. Z lewej widać Jezioro Międzybrodzkie. |
![]() |
| Widok w stronę Jeziora Czanieckiego. |
![]() |
| Tor saneczkowy. Start! |
![]() |
| Tor saneczkowy. |
![]() |
| Tor saneczkowy. |
![]() |
| Tor saneczkowy. Wyciąg w górę. |
![]() |
| Jezioro Czanieckie. Dalej z prawej widać Kęty. |
![]() |
| Zbiornik na szczycie góry Żar. Z lewej widoczny jest szczyt Kiczery. |
Szlak obchodzi zbiornik elektrowni od południa. Wiedzie dalej na Kiczerę (839 m n.p.m.). Z podejścia na Kiczerę rozpościerają się wspaniałe widoki m.in. na szczyt góry Żar oraz zachodnią część Beskidu Małego z Czuplem i Magurką Wolkowiecką po lewej, Gronikami i Hrobaczą Łąką po prawej. Od szczytu dzieli nas krótkie podejście. Znajdują się na nim ławki, wiata turystyczna oraz miejsce na ognisko z rusztem.
![]() |
| Jezioro Żywieckie. |
![]() |
| Kapliczka i ławeczka przed szczytem Kiczery. |
![]() |
| Kapliczka przed szczytem Kiczery. |
![]() |
| Szybowce nad wzniesieniami Beskidu Małego. |
![]() |
| Widok na północny zachód z podejścia na Kiczerę. |
![]() |
| Żar ze stoków Kiczery. |
![]() |
| Pod szczytem Kiczery z widokiem na Żar i Pasmo Magurki Wilkowieckiej. |
![]() |
| Dolina Wielkiej Puszczy. Z lewej wznosi się pasemko Bukowskie. |
![]() |
| Kiczera (827 m n.p.m.). |
![]() |
| Na Kiczerze zapłonęło ognisko i fakły. |
![]() |
| Z Małgosią – zdobywczynią medalu Złote Buty. |
Schodzimy na przełęcz Isepnicką, a następnie obchodzimy szczyt Cisowej Grapy (zwanej Cisową Grapa Północną) od zachodu i Wielką Cisową Grapę (zwaną Cisową Grapą Południową) od północy. Leśnym duktem przechodzimy przez szczyt Kocierza (884 m n.p.m.) zwany Wielką Górą, a także Szeroką Górą. W okolicach szczytu i na południowych stokach Kocierza leży rezerwat „Szeroka” chroniący pozostałości naturalnej puszczy karpackiej z okazami jodeł i buków (rezerwat ten na mapach turystycznych jest błędnie zaznaczany na stokach Wielkiej Cisowej Grapy). Można w nim również zobaczyć pojedyncze okazy lipy drobnolistnej, jesionu wyniosłego, dębu szypułkowego. Utworzony został w 1960 roku. Niektóre z drzew osiągnęły na tym obszarze znaczne rozmiary oraz wiek 200-250 lat. Las ten zachował skład zbliżony do pierwotnego, charakterystyczny dla regla dolnego.
![]() |
| Zejście na Przełęcz Isepnicką. |
![]() |
| Zejście na Przełęcz Isepnicką. |
![]() |
| Przełęcz Isepnicka (698 m n.p.m.). |
![]() |
| Stok Cisowej Grapy. |
Na stokach Wielkiej Cisowej Grapy znajdują się ruiny osobliwego szałasu pasterskiego. Nie były to jednak typowe szałasy, jakie znamy z innych regionów Karpat, gdyż w Beskidzie Małym ze względu na bliskość miejsc zamieszkania, górale nie musieli bytować cały sezon wypasowy na hali. Szałasy takie w Beskidzie Małym spełniały funkcję szopy niż pasterskiego szałasu. Budowano je z kamieni piaskowca niespajanych żadną zaprawą, a kryto dwuspadowymi deskowanymi dachami lub gontem zwanym tutaj syndziołem.
![]() |
| Ruiny „szałasu kamiennego” na zboczu Wielkiej Cisowej Grapy. |
![]() |
| Ruiny „szałasu kamiennego”. |
![]() |
| Na grzebiecie Wielkiej Góry (Kocierza). |
![]() |
| Wielka Góra, Kocierz (884 m n.p.m.). |
![]() |
| Rezerwat przyrody „Szeroka”. |
Z Kocierza schodzimy na Przełęcz Szeroką, skąd podążamy przez Beskid (759 m n.p.m.) i w końcu zalesionym grzbietem docieramy ponad Przełęcz Kocierską (718 m n.p.m.), gdzie przy dawnym Gościńcu Kocierskim stał kiedyś drewniany zajazd, który spłonął w 1908 roku. Obecnie stoi tu okazały Zajazd Górski „Kocierz” – luksusowy kompleks hotelowo-wypoczynkowy.
![]() |
| Zejście z Kocierza. |
![]() |
| Las na stokach Kocierza. |
![]() |
| Szlak przez Beskid. |
![]() |
| Beskid. |
![]() |
| Zajazd Górski „Kocierz”. |
![]() |
| Wracajcie Zaś. |
Dawniej przez Przełęcz Kocierską biegł szlak kupiecki z Krakowa przez Żywiec na Węgry. W latach 1784-1788 na polecenie cesarza austriackiego Józefa II przez przełęcz poprowadzono drogę cesarską zwaną Gościńcem Kocierskim. Stanowiła ona przykład dobrego inżynieryjnego rozwiązania, zarówno pod względem jakości nawierzchni, jak też profilu drogi górskiej. Długo służyła ona ludziom i dopiero w latach 1967-1970 położono na niej asfalt, zachowując oryginalny przebieg. Słynie ona do dziś z roztaczających się malowniczych. Obecnie ma ona status drogi wojewódzkiej nr 781 łączącej Andrychów i Żywiec.


Dziękujemy Wam za tak liczny udział w tej wycieczce, i za to zaufanie jakim nas obdarzyliście, i za każdy słoneczny uśmiech, wspólne radosne biesiadowanie, śpiewne melodie wyniesione na beskidzkie wzniesienia, które płyną teraz po górach i dolinach, i wraz z mocą ognia fakieł odpędzają wszelkie złe moce od ludzkiego żywota. Nie możemy oderwać się myślami od tej wędrówki i nie możemy doczekać się następnej… dobrze, że nie jest tak odległa. Zastanawiamy się czy to Wy, czy to ten deszczyk majowy uczynił takie cuda, że po tej wędrówce czujemy się silniejsi?
Zostawiamy Wam tutaj serdecznie pozdrowienia, zaś szczególne słowa uznania kierujemy do turystek z odległego Tomaszowa Mazowieckiego, z którymi dzieliliśmy przyjemność wspólnego wędrowania. Tymczasem z okazji zbliżającego się Dnia Dziecka życzymy wszystkim mającym w swej głębi dziecięcą, szczerą radość, by to emanujące z Was dobro, którym dzielicie się z innymi wróciło do Was ze zdwojoną siłą.














































































