MAŁY SZLAK BESKIDZKI
przez cztery pory roku z polskimi zwyczajami ludowymi w tle
|
PRZED
WIOŚNIE |
WIOSNA
|
LATO
|
JESIEŃ
|
PRZED
ZIMIE |
ZIMA
|
||||
|
Jare Gody
|
Zielone Świątki
|
Noc Kupały
|
Noc
Świętojańska |
Od zażynek
do dożynek |
Dziady
|
Katarzynki
i Andrzejki |
Szczodre Gody
|
Zapusty
|
Judaszki
|
|
Noc Świętojańska
Czarny zakwitł już bez, masowo kwitną maliny, kwitną również zboża – tak zaczyna się lato. Przyroda rozbujała się na całego. Na świat przychodzi potomstwo saren, jeleni, kozic i świstaków, Ptaki pochłonięte są dokarmianiem piskląt. Nocą pośród krzewów na skraju lasu unoszą się świecące samce świetlików świętojańskich poszukujące samic do pary. Magia Nocy Świętojańskiej trwa, a to dzięki chrześcijanom, którzy około XIV wieku chcąc wykorzenić zwyczaje pogańskiej kupalnocki próbowali zasymilować ją z Wigilią Świętego Jana Chrzciciela przypadającą na noc z 23 na 24 czerwca. W efekcie połączyły się kulty dwóch oczyszczających żywiołów – ognia i wody. Tejże nocy znów zapłonęły sobótki, wywodzące się ze starosłowiańskich obrzędów, a palone w nich kukły miały pomóc w uwolnieniu się od złych mocy. Od św. Jana zaczynają się sianokosy, a na znak tego, że wszystko już zostało zasiane i zapłodnione ostatniego dnia czerwca palono kukłę Jaryły – bóstwa wiosny i budzącego się życia.
|
![]() |
|
Z Jaryłą.
|
Czy pamiętacie jak w pierwszy dzień wiosny pojawił się Jaryło na białym koniu. Gromady bosych dziewcząt śpiewały o nim starosłowiańską pieśń:
Włóczył się Jaryło
Po całym świecie
Rodził żyto w polu
Płodził ludziom dzieci
A gdzież on nogą
Tam żyto kopą
A gdzież on na ziarnie
Tam kłos zakwitnie.
![]() |
| Żegnaj Jaryło! To już lato! |
| Lato Bure chmury w dal płyną nad doliną, niziną… Odpłynęły, spójrz w górę, już jest niebo bez chmurek. Wiatr mknie falą przez żyta, koniczyna zakwita. W cieniu lasu znikł zająć, tam kukułki kukają. W dali rzeka połyska niby blacha srebrzysta, motyl leci ku kwiatom. Czy już lato? Tak, lato. Jakże grzeje dziś słonko, ile ciepła śle w darze! W twoim cieniu, jabłonka, odpoczniemy po skwarze. Tadeusz Kubiak |
| 4 |
MAŁY SZLAK BESKIDZKI
przez cztery pory roku z polskimi zwyczajami ludowymi w tle
|
Lato
|
TRASA:
Żurawnica, płn. zbocze (727 m n.p.m.)
Przełęcz Carchel (640 m n.p.m.)
Gołuszkowa Góra, płn.zbocze (654 m n.p.m.)
Żmije
Żmijowa (585 m n.p.m.)
Prorokowa Góra, płd. zbocze (584 m n.p.m.)
Koźle
Zembrzyce (302 m n.p.m.)
OPIS:
![]() |
| Widok na wschodnią część Beskidu Małego z podejścia na Żurawnicę. |
![]() |
| Stara komórka w Krzeszowie. |
![]() |
| Szlak wprowadza do lasu porastającego stoki Żurawnicy. |
Z Krzeszowa Górnego stromym podejściem wspinamy się na grzbiet Żurawnicy (727 m n.p.m.). Jej kulminację szlak zostawia po prawej i kieruje nas w przeciwnym kierunku grzbietem pasemka. Żurawnica pokryta jest głazami, zwanymi Diabelskimi Skałami. Legendy mówią, iż są one pozostałościami po czarcim zamczysku, które zostało zniszczone podczas wojen prowadzonych pomiędzy diabłami. Głazy te przykrywają podziemia pradawnego zamczyska, które skrywają niezliczone skarby. Podobno raz w roku skarby te można na własne oczy zobaczyć. Tylko raz w roku, kiedy podczas sumy w Niedzielę Palmową ksiądz czyta ewangelię, diabły wychodzą z podziemi wynosząc w branicach złote monety i inne skarby, które układają i suszą na głazach. Nie zwracają wówczas uwagi na to co się dzieje wokół nich, bowiem pogrążone są w letargu. Jednak żeby wykraść diabłom ich skarby trzeba być tego dnia na sumie. Dopiero jak ksiądz zacznie czytać ewangelię można pobiegnąć na skały by napełnić skarbami kieszenie i wszystko co się da innego. Jednak trzeba zdążyć wrócić do kościoła przed zakończeniem czytanej ewangelii, bo w przeciwnym razie diabły rozprawią się z nami iście po diabelsku, a wtedy na co komu wszystkie te skarby. Gdy kiedyś to się komuś uda głazy mają się zapaść do wnętrza góry.
![]() |
| Na grzbiet Żurawnicy. |
![]() |
| Końcowy, najbardziej stromy fragment podejścia na grzbiet pasma Żurawnicy. |
![]() |
| Końcówka bardzo stromego podejścia na grzbiet Żurawnicy widziana z grzbietu. |
![]() |
| Węzeł szlaków na grzebiecie pasma. Idąc stąd na południowy zachód nieznakowaną ścieżką dotrzemy na wierzchołek Żurawnicy. |
![]() |
| Żurawnica (727 m n.p.m.). Z nami zdobywcy „Złotych Butów”: Julia z rodzicami i Ksawery z dziadkiem. |
Szlak wiedzie grzbietem na północny wschód od szczytu Żurawnicy. Wyniesiony jest on na wale skalnym tzw. Kozich Skał, który po północno zachodniej stronie opada urwistymi kaskadami. W niektórych miejscach skały te wznoszą się kilkumetrowymi wieżami. Idziemy blisko krawędzi skalnego wału bardzo łagodnie zmniejszając wysokość. W końcu szlak zmienia kierunek na wschód i stromszym zejściem schodzimy na Przełęcz Carchel (640 m n.p.m.), której nazwa ma wołoskie pochodzenia i wiąże się ze sposobem uzyskiwania polan pod pasterstwo lub uprawę. Zanim wypalano las drzewa pozbawiano kory – nazywało się to carhleniem, albo cerleniem. W ten sposób drzewa ulegały osłabieniu i osuszeniu.
![]() |
| Grzbiet Żurawnicy. |
![]() |
| Wychodnie skalne na północno-zachodnim stoku Żurawnicy. |
![]() |
| Schodzimy z Żurawnicy na Przełęcz Carchel. |
![]() |
| Przełęcz Carchel (640 m n.p.m.). |
![]() |
| Kapliczka z figurą Matki Boskiej z połowy XIX wieku na Przełęczy Carchel. |
![]() |
| Przełęcz Carchel. |
![]() |
| Przełęcz Carchel (640 m n.p.m.). |
Przełęcz Carchel wciąż pokryta jest polaną. Rozlokowanych jest na niej kilka domostw. Pod lipą stoi zadaszona dwuspadowym daszkiem murowana kapliczka z figurą Matki Boskiej z połowy XIX wieku, a przy niej ławeczka. Po drugiej stronie przeleczy wchodzimy w jodłowo-bukowy las. Obchodzimy od północy szczyt Gołuszkowej Góry (654 m n.p.m.), aż na jej wschodnich stokach wychodzimy na widokowe łąki. Na lewo widoczne są zakola rzeki Skawy i wschodnie krańce Beskidu Małego. Na wprost i z prawej widoczne są sielskie góreczki Beskidu Makowskiego. Tłem dla widoku na wprost są kopki Beskidu Wyspowego, a po prawej wzniesienia Beskidu Żywieckiego.
![]() |
| Stary dom na Przełęczy Carchel. |
![]() |
| Z Przełęczy Carchel wchodzimy na zbocza Gołuszkowej Góry. |
![]() |
| Stok Gołuszkowej Góry. |
![]() |
| Łąki pod szczytem Gołuszkowej Góry. |
![]() |
| Widok z Gołuszkowej Góry na dolinę Błądzonki. Błądzonka zasila tam wody Stryszawki, a ta z kolei wody przepływającej nieopodal Skawy. |
![]() |
| W dolinie widać zabudowania Suchej Beskidzkiej. |
![]() |
| Grupa na Gołuszkowej Górze. |
![]() |
| Na stokach Gołuszkowej Góry. |
![]() |
| Z Gołuszkowej Góry schodzimy do przysiółka Żmije. Przed nami widać wzniesienie Żmijowej, następne na naszym szlaku. |
![]() |
| Kózki na łąkach osiedla Żmije. |
![]() |
| Osiedle Żmije. |
![]() |
| Kapliczka św. Antoniego z połowy XIX wieku. |
![]() |
| Droga między Żmijową i Prorokową Górą. |
![]() |
| Drogą gruntową obchodzimy wierzchołek Prorokowej Góry. |
![]() |
| Lipska Góra (625 m n.p.m.). |
![]() |
| Łąki za Prorokową Górą. |
![]() |
| Kapliczka na osiedlu Koźle. |
![]() |
| Osiedle Koźle. |
![]() |
| Widok na dolinę Paleczki z osiedla Koźle. |
![]() |
| Przed Czarnym Lasem. |
![]() |
| Skraj łąki przy Czarnym Lesie. |
![]() |
| Potok wypływający z Czarnego Lasu. |
![]() |
| Osiedle Grygle. |
![]() |
| Kapliczka na osiedlu Grygle. |
![]() |
| Zembrzyce ze szlaku. |
![]() |
| Droga krajowa nr 38. |
![]() |
| Skawa. |
![]() |
| Kapliczka w Zembrzycach |
Zbliżając się do centrum wioski mijamy kapliczkę z inskrypcją „Na Chwałę Boga w Trójcy Święty Jedynego, Uczszscenie Najświętszej Matyi Panny Częstochowskiej tę pamiątkę postawili Bartomien Gruszecka i żona Katarzyna – R.P. 1867 proszą o westchnienie do Boga”, potem kolejną przedstawiającą Matkę Boską Królową Korony Polski, a chwilę później osiągamy centralny plac Zembrzyc.
![]() |
| Pomnik poległych w latach 1914-1920 w Zembrzycach. |

To była chyba zbyt krótka wycieczka. Czujemy pewien niedosyt, mogliśmy razem pójść dalej, bo wspaniale się z Wami wędruje po beskidzkich szlakach i bezdrożach, dużo o tym rozmyślamy teraz w domu, gadamy sobie jak to fajnie było. Wspominamy Was oglądając fotografie i jeszcze bardziej tęsknimy, gdy pomyślimy, że następny etap MSB dopiero za prawie dwa miesiące 🙁
Kilku osób nam brakowało, ale przecież właśnie rozpoczęły się wakacje. Każdy z nas ma jakieś wakacyjne plany, również my. Uwielbiamy wędrować w grupie, szczególnie w takiej jaką Wy sami tworzycie, czym zaskoczyliście nas od pierwszej wycieczki. Przy czerwonej kropce czerwonego szlaku spotkała się wtedy grupa ponad pięćdziesięciu osób. W wielu przypadkach było to spotkanie zupełnie nieznajomych sobie ludzi, ale tylko do tamtej chwili i za to kłaniamy się Wam nisko w podzięce.
Rozpoczynamy teraz realizację własnych planów wakacyjnych. Na ten czas życzymy Wam wypoczynku dającego oderwanie od codzienności, mnóstwa radości, słońca, a deszczyku wyłącznie dla ochłody. Do następnego spotkania.

|
fot. J.K.
|
Tym razem droga różami i sianem pachnącym była usłana,
Oj podobała nam się ta droga sianowo-różana,
Jaryło, który całą wiosnę pracowicie zapylał i gonił,
Z płodów ziemi dzisiaj nam się dostojny i piękny wyłonił,
Przeszedł trasę i uroczyście chłop spracowany spłonął,
W ognisku rozpłynął się, duszę swą z dymem wyzionął.
My idąc dalej efekty jego pracy podziwiamy,
Kwiaty, siano i młode kozy wokół siebie mamy.
27.06.2015r.
J.K.
|















































































