Po drugiej stronie Tatr, czyli na grani Niżnych Tatr – dzień 5

za nami		pozostało
100,6 km		0,0 km

Bardzo wcześnie obudziliśmy się, zresztą podobnie jak większość wędrowców nocujących w útulnie Ďurková. Na popołudnie zapowiadane są deszcze, a nawet możliwość wystąpienia burz. Dlatego nie ociągamy się z powrotem na szlak. Kontynuujemy wędrówkę rozległymi wysokogórskimi halami. Nieprzeciętne panoramy otaczają nas ze wszech stron. Aż w końcu przychodzi czas na ostatnie znaczące wzniesienia na grani – Wielka Chochula, Mała Chochula i Praszywa. Z Praszywej mamy już ostre i przeciągające się zejście na Przełęcz Hiadelską, gdzie zatrzymujemy się na dłuższy odpoczynek. Jednak potem musimy zmierzyć się z zaskakująco stromym i męczącym podejściem na Kozi Grzbiet. Jest to stosunkowo niewielkie już wzniesienie na naszym szlaku, ale jakże widokowe i kwieciste. Bogactwo występującej na nim flory jest ogromne.

Na koniec wspaniałej wędrówki idziemy przez trawiaste połacie Kečki i jeszcze trochę lasem, osada Polianka, a potem wschodzimy do malowniczo położonej wioski Donovaly. Cudowna wędrówka zakończona, a nas tak jak kiedyś ogarniają uczucia radości i smutku, że to koniec.

Útulňa Ďurková pod Chabencom Sedlo Ďurkovej (1709 m n.p.m.) Ďurkova (1750 m n.p.m.) Sedlo Zámostskej hole (1591 m n.p.m.) Zámostská hoľa (1612 m n.p.m.) Sedlo Latiborskej hole (1558 m n.p.m.) Latiborská hoľa (1643 m n.p.m.) Veľká hoľa (1640 m n.p.m.) Sedlo pod Skalkou (1476 m n.p.m.) Skalka (1549 m n.p.m.) Košarisko (1695 m n.p.m.) Veľká Chochuľa (1753 m n.p.m.) Malá Chochuľa (1720 m n.p.m.) Prašivá (1652 m n.p.m.) Hiadeľské sedlo (1102 m n.p.m.) Kozí chrbát (1330 m n.p.m.) Sedlo Hadlanka (1140 m n.p.m.) Hadliarka (1211 m n.p.m.) Kečka (1225 m n.p.m.) Vrchlúka (1035 m n.p.m.) Donovaly (960 m n.p.m.)

Z przytulnej Chaty Dziurkowa wczesnym porankiem, jeszcze przed godziną 6.00 wracamy na główną grań Niżnych Tatr. Z Przełęczy Dziurkowej lekko wchodzimy na Dziurkową (słow. Ďurkova; 1750 m n.p.m.). Z niej wijącą się nieco ścieżką schodzimy do płytkiej Przełęczy pod Zamostką Halą (słow. Sedlo Zámostskej hole; 1591 m n.p.m.), którą przecina żółty szlak łączący Dolinę Jaseniańską na południu z Magurką na północy – niewielką osadę górską zanurzoną malowniczo w świerkowym lesie. Wioska ta pamięta czasy poszukiwaczy i górnictwa złota.

Útulňa Ďurková pod Chabencom.

Sedlo Ďurkovej (1709 m n.p.m.) – widok na Masyw Salatynu. W centralnej części widać najwyższy szczyt masywu Salatín (pol. Salatyn, 1630 m n.p.m.).

Sedlo Ďurkovej (1709 m n.p.m.). Widok w stronę Gór Choczańskich.

Ďurkova (1750 m n.p.m.) – północno-zachodnia panorama na Masyw Salatynu.

Słońce za naszymi plecami podczas zejścia z Ďurkovej.

Na grani podczas zejścia z Ďurkovej.

Widok na zachód ze stoków Ďurkovej.

Przed nami Zámostská hoľa, a za nią Latiborská hoľa i Veľká hoľa. Dalej nieco po lewej czeka na nas Skalka, Košarisko i Veľká Chochuľa.

Zejście na Sedlo Zámostskej hole (1591 m n.p.m.).

Przechodzimy przez Zamostką Halę (słow. Zámostská hoľa; 1612 m n.p.m.), z której schodzimy na płytką Przełęcz Latiborską (słow. Sedlo Latiborskej hole; 1558 m n.p.m.), gdzie mijamy niebieskie znaki szlaku z Magurki.. Stąd o godzinie 7.10 wchodzimy na kulminację Latiborskiej Hali (słow. Latiborská hoľa, 1643 m n.p.m.), z której mamy piękne widoki, zwłaszcza w kierunkach północnym i wschodnim. Od średniowiecza do początków XX wieku północne, strome stoki Latiborskiej Hali były intensywnie eksploatowane. Wydobywano tu m.in. złoto, srebro, a później też antymon. Zatrzymujemy się na ponad 30 minut na Latiborskiej Hali. Odpoczywamy i zjadamy śniadanie.

Latiborská hoľa (1643 m n.p.m.).

Z Latiborskiej Hali schodzimy nieco stromo. Następną kulminację na grani – Veľká hoľa (1640 m n.p.m.) omijamy od lewej, dzięki czemu bardzo łagodnie schodzimy na Przełęcz pod Skałką (słow. Sedlo pod Skalkou; 1476 m n.p.m.). Jednocześnie szlak kieruje się na południowy-zachód. Hale, którymi wędrujemy na tym odcinku są węższe, a ze szlakiem zaczyna sąsiadować kosodrzewina i niskie świerki. Kulminacja wzniesienia Skałki (słow. Skalka; 1549 m n.p.m.), która znajduje się na naszej trasie jest skryta pod kępami kosówki. Podążając na wzniesienie Kosarzysk (słow. Košarisko; 1695 m n.p.m.) z prawej widzimy wioskę Liptovská Lúžna, położoną w dolinie Lúžanki – bocznej dolinie odchodzącej od Revúckiej doliny, która rozdziela Niżne Tatry od Wielkiej Fatry.

Schodzimy z Latiborskiej Hali. Przed nami za niższym wypiętrzeniem grani znajduje się Veľká hoľa (1640 m n.p.m.).

Veľká hoľa (1640 m n.p.m.) – jej szczyt omijamy od lewej przechodząc na Przełęcz pod Skałką (słow. Sedlo pod Skalkou; 1476 m n.p.m.).

Przełęcz pod Skałką (słow. Sedlo pod Skalkou; 1476 m n.p.m.).

Veľká hoľa (1640 m n.p.m.) z Przełęczy pod Skałką.

Wielka Fatra (słow. Veľká Fatra) i północno-zachodnie krańce Niżnych Tatr (widoczne po prawej).

Przed nami Košarisko (1695 m n.p.m.),

Na podejściu na Košarisko.

Północno-zachodnia panorama z podejścia na Košarisko.

Wielka Fatra (słow. Veľká Fatra) widziana z podejścia na Košarisko.

Za nami Veľká hoľa i Latiborská hoľa, i wiele innych szczytów na grani.

Podejście na Košarisko.

Wieś Liptovská Lúžna. Pod drugiej stronie doliny mamy wzniesienie Tlstá (1555 m n.p.m.).

Podejście na Košarisko.

Košarisko (1695 m n.p.m.).

Wieś Liptovská Lúžna., a dalej za Revúcką doliną mamy wzniesienia Wielkiej Fatry.

Na stokach wzniesienia Košarisko (pol. Koszarzysko).

Dolina Lúžnanki ze stoków Kosarzyska.

Symboliczny nagrobek poświęcony czechosłowackiemu kajakarzowi Mariánowi Havlíček, który zmarł po upadku na oblodzonym terenie na stokach Praszywej (słow. Prašivá). Mijamy go za kulminacją Kosarzysk.

O godzinie 10.00 wchodzimy na kulminację grzbietu Wielkiej Chochuli (słow. Veľká Chochuľa; 1753 m n.p.m.), która poprzez niewyraźne siodło przechodzi w niższą Małą Chochulę (słow. Malá Chochuľa; 1720 m n.p.m.). Opadające na północ i zachód stoki Chochuli są bardzo strome, w zimie lawiniaste, zarysowane wyrazistymi żlebami i żebrami. Wyniosłość góry i jej obszerne trawiaste hale są ostatnim miejscem na naszym szlaku, która daje imponujące dalekosiężne i w pełni panoramiczne widoki na okolicę. W dole widzimy Donowały (słow. Donovaly) i Liptowską Lużną (słow. Liptovská Lúžna). Za Liptowską Lużną piętrzy się masyw Salatyna (1630 m n.p.m.), a na lewo pasmo Wielkiej Fatry. Dalej na północy mamy Góry Choczańskie. Na zachodzie widzimy znane nam kulminacje Tatr Niżnych – są już wspomnieniem naszej wędrówki: Deresze, Chopok i Dzumbir. Na południu widać towarzyszące nam tak długo Rudawy Słowackie. Na Wielkiej Chochuli odpoczywamy pół godzinki.

Przed nami Wielka Chochula (słow. Veľká Chochuľa; 1753 m n.p.m.).

Veľká Chochuľa (1753 m n.p.m.).

Donovaly z Wielkiej Chochuli.

Zachodnia i północno-zachodnia panorama z Wielkiej Chochuli (słow. Veľká Chochuľa).

Widok na południe.

Na stokach Praszywej (słow. Prašivá; 1652 m n.p.m.) niknie rozległa wysokogórska łąka, zarośnięta w znacznym stopniu kosodrzewiną. Szlak wkrótce schodzi ostro w dół, najpierw przez łany kosodrzewiny, a później przez las. Osiągamy w ten sposób położoną ponad 500 metrów niżej Przełęcz Hiadelską (słow. Hiadeľské sedlo; 1102 m n.p.m.), która stanowi przejście z Doliny Hiadelskiej (słow. Hiadeľská dolina) na południu do Doliny Korytnickiej (słow. Korytnická dolina). Przechodzi przez nią leśna droga z miejscowości Hiadeľ na południu do Korytnicy na północy. Na Przełęczy Hiadelskiej mamy wiatę z poddaszem, które może pomieścić 5 nocujących osób. Niedaleko na południu mamy źródło wody pitnej. Jest to miejsce kolejnej naszej przerwy, tym razem trwającej 40 minut.

Na przełęczy między Małą Chochulą i Praszywą.

Strome północno-zachodnie zbocze Małej Chochuli.

Podejście na Praszywą (słow. Prašivá).

Prašivá (1652 m n.p.m.).

Widok na południe z Praszywej na Horehronie, czyli dorzecze górnego Hronu.

Bańska Bystrzyca (słow. Banská Bystrica, węg. Besztercebánya, niem. Neusohl) – miasto położone w regionie Horehronie, gdzie rzeka Hron skręca na południe w kierunku miasta Zwolen (słow. Zvolen, węg. Zólyom, niem. Altsohl).

Hiadeľské sedlo (1102 m n.p.m.).

Hiadeľské sedlo (1102 m n.p.m.) – wiata.

Po drugiej stronie Przełęczy Hiadelskiej rozpoczynają się Starohorskie Wierchy (słow. Starohorské vrchy), gdzie wiedzie dalej nasza graniówka. Z Przełęczy Hiadelskiej ruszamy na nie o godzinie 13.00. Pas ochronny Parku Narodowego Niżne Tatry (słow. Národný park Nízke Tatry) ciągnie się jeszcze na halne szczyty Starohorskich Wierchów, na które prowadzi nas czerwony szlak.

Z Przełęczy Hiadelskiej wspinamy się bardzo ostro na Kozi Grzbiet (słow. Kozí chrbát, 1330 m n.p.m.). Pokryty jest on halami z niezwykle bogatą florą. Jest też dobrym punktem widokowym, choć jest niższy od wcześniejszych wzniesień. Idąc halą przechodzimy przez jej kolejne wyniosłości: Hadliarka (1211 m n.p.m.) i Kečka (1225 m n.p.m.), po czym za przełęczą wchodzimy do lasu. Lasem obchodzimy wzniesienie Baraniej Głowy (słow. Barania hlava; 1206 m n.p.m.). Leśną drogą dochodzimy do osady Polianka, skąd dalej asfaltową drogą mijamy rozstaj Vrchlúka (1035 m n.p.m.). Stąd asfaltową drogą schodzimy do wioski Donowały (słow. Donovaly; 980 m n.p.m.), usytuowanej u zbiegu trzech górskich pasm Słowacji: Wielkiej Fatry, Starohorskich Wierchów i Niżnych Tatr. Doliną wioski przebiega też granica dwóch krain historycznych Słowacji – Liptowa i Horehronia.

Z Przełęczy Hiadelskiej wspinamy się bardzo ostro na Kozi Grzbiet (słow. Kozí chrbát).

Przeplatka atalia (Melitaea athalia).

Len karpacki (Linum extraaxillare Kitt.).

Goździk kartuzek (Dianthus carthusianorum).

Kozi Grzbiet (słow. Kozí chrbát).

Wielka Chochula z Koziego Grzbietu.

Karłątek kniejnik (Ochlodes sylvanus).

Świerzbnica polna (Knautia arvensis).

Ostrożeń głowacz (Cirsium eriophorum).

Łąka na Kozim Grzbiecie.

Fiołek żółty (Viola lutea).

Kraśnik pięcioplamek (Zygaena trifolii).

Rozchodnik ostry (Sedum acre L.).

Kozí chrbát (1330 m n.p.m.).

Hadliarka i Kečka widziana z Koziego Grzbietu.

Len karpacki (Linum extraaxillare Kitt.).

Rusałka osetnik (Vanessa cardui).

Widok na południe.

Na zejściu z Koziego Grzbietu.

Dzwonek jednostronny (Campanula rapunculoides L.).

Dziurawiec czteroboczny (Hypericum maculatum Crantz).

Dzwonek skupiony (Campanula glomerata).

Kwieciste hale na Sedlo Hadlanka (1140 m n.p.m.).

Masyw Zwolenia (słow. Zvolen, 1402 m n.p.m.) widoczny z Sedlo Hadlanka (1140 m n.p.m.).

Park Snow Donovaly na zboczach masywu Zwolenia (słow. Zvolen, 1402 m n.p.m.).

Kečka (1225 m n.p.m.).

Zejście z Kečki.

Stoki Kečki z przełęczy przed Baranią hlavą.

Gołoborze na stokach Baraniej hlavy (Prírodná rezervácia Štrosy).

Zejście do Donovaly.

Donovaly (węg. Dóval).

Veľká Chochuľa, Malá Chochuľa i Prašivá widoczna z Donovaly.

Donovaly (węg. Dóval).

Wejście do centrum wioski.

Donovaly (węg. Dóval; 960 m n.p.m.).

W ten sposób o godzinie 16.20 docieramy na drugi koniec graniowego szlaku przez Niżne Tatry. Różnie podają jego długość. Nam wyszło 100,6 km. To nie mało – pokonanie takiej odległości w terenie wysokogórskim kosztowało sporo wysiłku. Jednak piękno tego szlaku w pełni wynagradza cały poniesiony trud. W pamięci naszej pozostaną rozległe hale i skalne urwiska opadające do polodowcowych kotłów. To prawda jak mówią, że Niżne Tatry trudno scharakteryzować, bo występująca w nich różnorodność jest ogromna, przerosła to czego się spodziewaliśmy. Z każdym pokonanym wierzchołkiem, każdy następny był nowym wcieleniem piękna krajobrazu i przyrody. Znakomite panoramy właściwie nie odstępowały nas na krok. Po tej wędrówce nie jesteśmy pewni, czy przez ostatnie dni byliśmy w baśniowej krainie, czy realnym świecie, ale wiemy na pewno, że kiedyś wrócimy w te góry – wszak przeszliśmy tylko ich główną grań i tak wiele w nich zostało jeszcze do przejścia i zobaczenia… a może po prostu zawrócimy i pomaszerujemy w przeciwnym kierunku?

DZIEŃ 0: 1.07.2014 Na start…

DZIEŃ 1: 2.07.2014 Telgárt    – Útulňa Andrejcová

DZIEŃ 2: 3.07.2014 Útulňa Andrejcová    – Čertovica

DZIEŃ 3: 4.07.2014 Čertovica    – Chata Štefánika

DZIEŃ 4: 5.07.2014 Chata Štefánika    – Útulňa Ďurková

DZIEŃ 5: 6.07.2014 Útulňa Ďurková    – Donovaly