Vernole

2026-04-15

Via Francigena – etap 2

Włochy, Cannole, Carpignano Salentino, Salento, Serrano, Vernole, Via Francigena

POGODA NA TRASIE

noc

rano

południe

popołudnie

wieczór

Przemierzając okolicę, przejdziemy przez Martano, leżące w sercu regionu Grecìa Salentina, gdzie Cystersi, przestrzegając benedyktyńskiej reguły „ora et labora”, uprawiają owoce, cytrusy i oliwki oraz zbierają lecznicze zioła Salento. Następnie skierujemy się do Carpignano Salentino, podążając śladami drogi wozowej, która stanowiła część starożytnej drogi Trajana. Carpignano Salentino zadziwi nas swoim bogatym dziedzictwem: niezwykłym sanktuarium Hypogeum Santa Cristina, słynącym z najstarszych bizantyjskich fresków w Apulii. Przemierzając następnie lasy sosnowe, mijając starożytne gaje oliwne i kamienne mury, dotrzemy do Cannole.

		do celu mamy
		100,0 km

OPIS TRASY

Piazza Vittorio Veneto.

Uważa się, że nazwa Vernole pochodzi od „ver in olae” (wiosna wśród drzew oliwnych) ze względu na rozległe tereny porośnięte drzewami oliwnymi, które charakteryzują to miasto. Dowody pierwszej osady ludzkiej w miejscu, gdzie teraz znajduje się miasto Vernole, sięgają epoki brązu, a korzenie obecnego osadnictwa sięgają czasów prehistorycznych. Osady od tamtych czasów ulegały oczywiście kulturowym zmianom pod wpływem Messapijczyków, następnie Greków, a potem Rzymian. Pierwsze pisane wzmianki o Vernole pochodzą z 1115 roku, z aktu darowizny dla biskupa Lecce, Formoso Lubelli: „…połowy wioski Vernole, znanej jako San Lorenzo…”, którą normandzki hrabia Lecce i Ostuni, Norman Goffredo, podpisał 15 sierpnia, w celu odbudowy głównego kościoła w Lecce. Darowizna została później potwierdzona przez Konstancję z Hauteville, cesarzową i królową Sycylii, w listopadzie 1195 roku. Z pierwotnej osady zachowały się jedynie pozostałości małego kościoła San Lorenzo, znajdujące się obecnie w ruinie, obok których wczoraj przechodziliśmy.

Wędrówkę rozpoczynamy o godzinie 9.00. Za skrzyżowaniem wchodzimy w zwartą zabudowę Vernole. Podążamy Via Capitano Ramirez do centrum miejscowości. Mijamy nieduży Parco Della Legalità po lewej. Na końcu naszej ulicy widzimy wieżę kościoła Najświętszego Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (Chiesa di Maria Ss. Assunta), która dominuje ponad niskimi domami miasteczka.

Anioł przed kościołem Nawiedzenia NMP w Vernole.

Wcześniej przy naszej drodze mijamy kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny (Maria Santissima della Visitazione), wymieniony w archiwum parafialnym z 1641 roku, ale na bocznych drzwiach wyryta jest data 1600. Posiada prosty portal frontowy z drzwiami i małym oknem nad nim. W połowie XVIII wieku kościół przeszedł liczne przebudowy, które zupełnie odmieniły jego wygląd. Wnętrze ma jedną nawę z jednym ołtarzem, w którym znajduje się fresk Madonny z Dzieciątkiem z 1645 roku. Na fryzie ołtarza znajduje się małe płótno przedstawiające Nawiedzenie z Maryją i Elżbietą.

Wchodzimy na bardzo ładny plac centralny Vernole, który wyznacza trójkąt przebiegających wokół uliczek. Znajdują się tu kawiarnie i pizzeria, ławki, gdzie popołudniową porą skupia się życie miasteczka. Mieszkańcy spotykają się tutaj, aby pogadać, starsi przychodzą zagrać w karty, zaś dzieci pograć w piłkę. To miejsce, gdzie odbywają się miejskie uroczystości, koncerty czy festyny.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Vernole
(Church of Saint Mary of the Assumption).

Na przeciwległym końcu placu stoi wysoka kolumna wotywna ze św. Anną. Została postawiona w 1781 roku. Posiada ośmiokątną podstawę ozdobioną posągami świętego Józefa Patriarchy, świętego Pawła, świętego Oroncjusza i świętej Ireny. Na szczycie umieszczony jest posąg świętej Anny, spoglądającej w stronę kościoła, któremu również patronuje – kościoła Maria Ss. Assunta.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (Chiesa di Maria Ss. Assunta) został zbudowany na ruinach poprzedniej świątyni w 1730 roku, natomiast wysoka wieża dzwonnicy pochodzi z 1740 roku. Główna fasada zwrócona jest na zachód. Musimy przejść kilka kroków Via de Carlo Eugenio, aby ją zobaczyć, bo Via Francigena przechodzi z drugiej strony świątyni. Fasada kościoła Maria Ss. Assunta w Vernole podzielona została na trzy części oddzielone dwoma poziomymi belkowaniami. Zdobienia utrzymane są w kanonach baroku, które widzieliśmy w Lecce. W dolnej części znajdują się trzy nisze z kamiennymi posągami świętych: Oronza pośrodku oraz Giusty i Fortunaty po bokach. Górna część, z misternie wykonanym oknem pośrodku, ma dwie kolejne nisze po bokach z alegorycznymi posągami Nadziei i Miłosierdzia. W najwyższym miejscu fasady umieszczono statuę utożsamiającą Wiarę.





Piękne barokowe ołtarze w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.

We wnętrzu pięknej świątyni znajdują się barokowe ołtarze wykonane w latach 1731–1748. Po lewej stronie znajdują się ołtarze św. Franciszka Ksawerego i św. Oronza, a po prawej ołtarze ku czci świętych Donata i Wita oraz Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel. Najstarszym ołtarzem jest ten przechowywany w lewym transepcie i poświęcony Santa Maria delle Grazie. W prawym transepcie znajdują się ołtarz Narodzenia Pańskiego oraz ołtarz poświęcony Najświętszemu Sakramentowi. W 1930 roku po prawej stronie dobudowano dużą kaplicę, w której przechowywane są figury opiekunów – św. Anny i św. Joachima.

Na przejściu dla pieszych.

Centrum Vernole opuszczamy Via Roma. Uliczka ciasno przechodzi między parterowymi budynkami, najpierw starymi, po czym dalej wiedzie młodszą zabudowę. Za skrzyżowaniem przechodzimy z Via Roma na Via Segine, która wprowadza nas w wiejskie pejzaże. Mijamy niekończące się sady drzew oliwnych, ogrodzone niskimi kamiennymi murkami, ułożonymi techniką zazębiania się kamieni, podobnie jak przy furnieddhi.

Po pewnym czasie natrafiamy na trochę zaskakujący obiekt pośród drzew oliwnych, istniejący dopiero od niedawna. To terminal Rurociągu Transadriatyckiego (TAP), funkcjonujący od 2020 roku. Jest to końcowy odcinek południowego korytarza gazu ziemnego, rozpoczynający się w Azerbejdżanie, a dochodzący tu z Grecji przez Albanię i Morze Adriatyckie. Budowa terminala TAP w tym miejscu spotykała się z krytyką lokalnej społeczności i ekologów, argumentowaną ochroną historycznych gajów oliwnych, przez które przechodzimy. Niektóre z rosnących tu drzew oliwnych mają nawet sto lat. W efekcie tej krytyki drzewa takie zostały przesadzone w inne miejsca, tak aby mogły przetrwać.

Przez oliwne gaje.

Opuncja figowa (Opuntia ficus-indica).

Pępawa czerwona (Crepis rubra).

Niedaleko za terminalem przecinamy asfaltową drogę, za którą utrzymujemy kierunek marszu. Po chwili przecinamy szosę SP29, za którą możemy zobaczyć odbudowane furnieddhi (po lewej). W dalszej części naszej drogi napotykamy kolejne furnieddhi, schowane pośród drzew oliwnych, które zdominowały dzisiejszy etap Via Francigena. Ten dzień zapewne tak będzie się nam kojarzył: sady, sady i ciągle sady. Droga zdaje się błądzić pośród nich.

W pewnym momencie zaczynamy iść na zachód, a gdy po prawej widzimy większe budynki parku bioróżnorodności Eden CampoMadre, warto tam zajrzeć (150 metrów od naszego szlaku). Przesłaniem tego miejsca jest harmonijne życie w zgodzie ze sobą, zgodnie z prastarą hawajską praktyką Hoʻoponopono, uczącą otwartości, akceptacji i przebaczenia, wyrażaną na co dzień prostymi słowami: „wybacz mi, przepraszam, dziękuję, kocham Cię”. Stanowi ona sposób na duchowe uzdrowienie, bo jak tłumaczy Morrnah Nalamaku Simeona (1913–1992), uznana na Hawajach za kahuna lapaʻau (uzdrowicielkę): „Jeśli potrafimy zaakceptować, że jesteśmy sumą wszystkich naszych przeszłych myśli, emocji, słów, działań i uczynków, a nasze obecne życie i wybory są zabarwione lub kształtowane przez ten bank pamięci z przeszłości, wtedy zaczniemy dostrzegać, jak proces korekty lub resetu może odmienić nasze życie, nasze rodziny i nasze społeczeństwo”. Praktyka Hoʻoponopono jest powszechna na wyspach całego południowego Pacyfiku, wliczając Samoa, Tahiti i Nową Zelandię, a od jakiegoś czasu również tutaj zasiane jest jego ziarno.

Aloes zwyczajny (Aloe vera).

Karpobrot (Carpobrotus).

Na terenie Eden CampoMadre stoi odnowiona stara kaplica. Poświęcona jest San Biagio, opiekunowi gardła i rolnictwa, a szczególną cześć oddawali mu węglarze, których w dawnych czasach było tu wielu. W jej wnętrzu znajduje się fresk przedstawiający świętych Błażeja i Eligiusza. Udostępniona jest również jej podziemna część, czyli krypta. Kaplica ta była częścią domu wiejskiego, który obecnie został przekształcony w gospodarstwo edukacyjne Eden CampoMadre.

Przed prowincjonalną szosą (SP275) drogowskaz Via Francigena kieruje nas w lewo w stronę wieży ciśnień. Gdybyśmy mieli trochę więcej czasu, moglibyśmy skręcić w przeciwnym kierunku, aby zobaczyć Muzeum Historii Naturalnej w Salento, o powierzchni wystawowej przekraczającej 2000 metrów kwadratowych To największe muzeum w południowych Włoszech, z parkiem dzikiej przyrody, a także ekspozycjami poświęconymi m.in. zwierzętom i skamieniałościom. Zobaczyć w nim można rekonstrukcję lasu tropikalnego oraz zajrzeć do Domu Motyli.

Tymczasem, jak wspomnieliśmy, Via Francigena prowadzi pod wieżę ciśnień, pod którą skręcamy w prawo i przecinamy szosę SP275. Szlakiem Via Francigena przemierzamy kolejne połacie gajów oliwnych.

Najbliższym przystankiem jest Parco Naturale „La Mandra”, niewielki park z dala od ludzi, zanurzony w ciszy natury. Docieramy do niego o godzinie 11.30. Są tu miejsca odpoczynkowe. Zostajemy tu około 20 minut, robiąc sobie krótki odpoczynek. Od parku „La Mandra” kierujemy się na południe w stronę miasta Martano. Podążamy przez obszary rolnicze, ale drzew oliwnych rośnie tutaj wyraźnie mniej – pojawiają się większe obszary łąk. Niedaleko przed Martano mijamy kilka agroturystyk: Masseria Malopra, Masseria Sucèa… i potem przechodzimy ruchliwą szosę, a 600 metrów dalej mamy Chiesa della Madonnella.

Parco Naturale „La Mandra”.

Kościół Matki Bożej Wniebowziętej
w Martano.

Chiesa della Madonnella jest niedużym kościołem poświęconym Matce Bożej Wniebowziętej. Znajduje się na skraju miasta Martano i tak też został pierwotnie wybudowany w 1727 roku, poza murami miejskimi, jako kościół wiejski. Wzniesiony został przez miejscowych mistrzów budowlanych Margoleo. Ma minimalistyczną fasadę z czterema wysokimi pilastrami, zwieńczoną jońskimi kapitelami. Nad drzwiami znajduje się duże okno, nad którym umieszczona jest figura Dziewicy.

Via Francigena przechodzi obrzeżami Martano na południowy wschód. Tam niedaleko mamy inne miasteczka, których nie będziemy omijać. Podążamy więc dalej, mijając peryferyjne domostwa Martano, następnie przecinamy ponownie tę samą szosę co wcześniej.

Ruiny ufortyfikowanego gospodarstwa Sciuscio.

Po lewej widzimy intrygującą ruinę ufortyfikowanego masseria Sciuscio, zbudowanego w XVI wieku i rozbudowanego w późniejszym czasie. Kompleks tych zabudowań mimo zniszczenia zabudowań wiejskich zachował swój pierwotny wygląd. Ciekawostką jest wieża, która stoi w centrum rustykalnego założenia, a także wszystkie pomieszczenia wykorzystywane do różnych funkcji zabudowań wiejskich. Niestety nie można ich zwiedzać. Byłoby to zbyt niebezpieczne ze względu na zły stan obiektu. Tymczasem w pobliżu współczesnej podstacji elektrycznej czeka nas coś wyjątkowego. Oto drepczemy śladami starożytnej drogi dla wozów, łączącej Lecce z Otranto. To niesamowite uczucie.

Starożytna droga dla wozów, łącząca Lecce z Otranto.

Drogowskaz w Carpignano Salentino.

Znajdujące się przed nami Carpignano Salentino należy do obszaru Grecìa Salentina, zamieszkiwanego przez lud Griko (gr. Γκρίκο), który posługuje się językiem griko, podobnym do języka greckiego. Rodowód tego ludu najpewniej sięga czasów bizantyjskich, kiedy w Salento pojawili się greccy imigranci w związku z podbojami osmańskimi, ale także wcześniejszych czasów tzw. Wielkiej Hellady, czyli wielkiej greckiej kolonizacji obejmującej m.in. południowe fragmenty Półwyspu Apenińskiego i Sycylię. Społeczność Griko na przestrzeni dziejów asymilowała się z tutejszą ludnością romańską, ale była w stanie zachować swoją oryginalną grecką tożsamość, dziedzictwo, język i kulturę. Wioski i miasta zamieszkiwane przez Griko mają zwykle dwie nazwy: włoską i w dialekcie griko. Za chwilę wejdziemy do jednej z takich miejscowości.

Krypta Santa Cristina.

Mijamy opuszczoną świątynię San Cosimo di Carbieno, która wciąż pozostaje w sercach mieszkańców wioski. Ponoć była świadkiem przejścia Pierwszej Krucjaty do Ziemi Świętej. Za niedługo dochodzimy do niepozornego ronda, przy którym koniecznie trzeba przystanąć w Carpignano Salentino, bo znajduje się tu coś niezwykłego.

W miejscu, gdzie znajdujemy się obecnie, stoi kościół z XVI wieku, pod którym znajduje się krypta Santa Cristina, wykuta w tufowej skale pomiędzy VIII a IX wiekiem. Wewnątrz krypty rozpoznać można układ świątyni typowy dla architektury wczesnochrześcijańskiej, bizantyjskiej i wczesnośredniowiecznej. Wyróżnić w nim można:

narteks – kryty przedsionek przy frontowej ścianie kościoła, służący głównie dla katechumenów (nieochrzczonych) i pokutników, który w późniejszej architekturze (romańskiej, gotyckiej) ewoluował w kruchtę;
naos – najważniejsze miejsce w świątyni (pomieszczenie świętego przybytku), gdzie odbywały się czynności liturgiczne (w architekturze bizantyjskiej znajdowało się w środkowej części świątyni);
bema – przestrzeń ołtarzowa przeznaczona dla duchownych, odseparowana zwykle kamienną balustradą od przestrzeni przeznaczonej dla wiernych.

Zachowane freski w krypcie Santa Cristina sprzed ponad 1000 lat.

Krypta zdobiona jest freskami mającymi ponad tysiąc lat, które zachowały się w bardzo dobrym stanie. Tym samym stanowi unikat w całym regionie Morza Śródziemnego i jedyne miejsce z tamtej epoki, gdzie zobaczyć można freski opatrzone greckimi inskrypcjami z imionami patronów i artystów. Wykonane zostały przez malarzy Teofilakta (Teofilatto) w 959 r. n.e., Eustacjusza (Eustazio) w 1020 r. n.e. i Konstantyna (Konstantyn) około 1050 r. n.e. Znajdują się w lewej i prawej absydzie skalnego kościoła.

Freski Teofilatto (959)	W absydzie głównej znajduje się fresk przedstawiający Chrystusa Pantokratora siedzącego na tronie, z łacińskim tekstem na księdze. Obok widoczna jest scena Zwiastowania z Archaniołem oraz Maryją.
Freski Eustazio (1020)	W lewej absydzie cykl fresków ukazuje Chrystusa w tronie, po bokach Matkę Boską z Dzieciątkiem oraz Archanioła Michała.
Freski Konstantyna (~1050)	Trzeci cykl fresków przypisywany malarzowi Konstantynowi, datowany na lata 1050–1055. Przedstawia m.in. św. Krystynę, św. Agatę, św. Pawła i inne postaci, choć część z nich uległa uszkodzeniu.

W innych miejscach można zobaczyć freski św. Biagio, św. Antoniego Opata i św. Mariny. W ołtarzu barokowym znajduje się bizantyjski obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, wielokrotnie retuszowany. Znajduje się tu również unikalne epitafium – poezja w języku greckim, upamiętniająca dziecko zmarłe przed chrztem, co stanowi niezwykły przykład lokalnej tradycji i emocji.

XVIII-wieczny ołtarz poświęcony Madonnie delle Grazie znjdujący się w krypcie.

Oprócz fresków w kościele-krypcie znajduje się szereg drobnych dekoracji i ważnych elementów, takich jak XVIII-wieczny ołtarz poświęcony Madonnie delle Grazie. Kaplica ta stanowi pierwsze świadectwo obrządku bizantyjsko-greckiego w tym regionie i jest jednym z najstarszych miejsc kultu w Apulii. Krypta Santa Cristina to prawdziwe muzeum podziemne — miejsce, gdzie architektura, malarstwo i historia splatają się w fascynujący fresk duchowej i artystycznej tradycji regionu.

Carpignano Salentino należało do miejsc często odwiedzanych przez podróżników. Znajdujemy się w historycznym centrum tego miasta. Zatrzymujemy się na godzinkę w barze Rendez-Vous, działającym przy tym samym placu, przy którym znajduje się krypta. O godzinie 14.40 ruszamy dalej.

Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP
z przylegającą wieżą zegarową.

Bardzo blisko bizantyjskiej krypty przy Piazza di Carpignano Salentino stoi kościół Niepokalanego Poczęcia NMP wzniesiony około połowy XVIII wieku jako siedziba bractwa Niepokalanego Poczęcia NMP, utwotzonego dekretem Ferdynanda IV Burbona w 1777 roku. Do budowy tej świątyni przyczynił się szlachcic Nicola Spiri, przekazując darowiznę w wysokości 2000 dukatów, stąd też jego herb rodowy jest reprodukowany na portalu i na wewnętrznych ścianach sklepienia. Ołtarz główny z 1790 roku tego kościoła przypisywany jest aleksandryjskiemu rzeźbiarzowi i architektowi Emanuele Orfano. Zdobi go obraz przedstawiający Niepokalane Poczęcie (który nosi datę 1842 roku). Szczególną wartość mają stalle dla braci, rozmieszczone wzdłuż obwodu wewnątrz świątyni.

Uliczki Carpignano Salentino.

Przed kościołem Niepokalanego Poczęcia NMP za przeszkloną posadzką widoczne są odkopane pozostałości Antica Porta, pochodzące ze starożytnej przeszłości miasta, z czasów dawnych cywilizacji, które miały wpływ na dzieje regionu.

Do kościoła przylega elegancka wieża zegarowa zbudowana w 1912 roku, stoi w pobliżu miejsca dawnej głównej bramy miejskiej. Nowa wieża została zbudowana według projektu Generoso de Maglie i nie jest jedynym obiektem, który zaprojektował dla Carpignano Salentino. Dzięki jego projektom miasto zyskało niepowtarzalny styl z różnych epok, reprezentowanych od architektury z czasów neogotyku po styl romański i również arabski. Ciekawostką obecnej wieży zegarowej jest mechanizm pochodzący z firmy F.lli Granaglia z Turynu, opierający się na dwóch kamiennych przeciwwagach. Jest on podtrzymywany przy życiu przez zegarmistrza Egidio Catullo, dzięki któremu zegar na wieży z precyzją wskazuje czas mieszkańcom Carpignano Salentino. Codziennie o tej samej porze nakręca go ręcznie. Umiejętności zegarmistrzowskie Egidio Catullo znane są w całym regionie Salento, a jego prawdopodobnie najsłynniejszym „pacjentem” był zegar Candido, który obecnie znajduje się w Pałacu Sedile stojącym przy Piazza Sant'Oronzo w Lecce - majstersztyk renowacji.

Z Piazza di Carpignano wychodzimy brukowaną Via Roma. Wnet osiągamy niewielki plac, przy którym stoi urokliwy kościół Wniebowzięcia NMP (Chiesa Madre di Santa Maria Assunta). Powstał w XVII wieku w wyniku przebudowy budynku z końca XV wieku. Jego fasada ożywiona jest gładkimi pilastrami i szerokimi schodami prowadzącymi do drzwi wejściowych. Wewnątrz znajdują się cenne dzieła z XVIII wieku i okazałe barokowe ołtarze. Niektóre XVI- i XVII-wieczne obrazy pochodzą z pierwotnego budynku.

Niedaleko, już na Via Roma, kończy się bruk i pojawia się asfalt, a sama droga jest już odtąd wyraźnie szersza. Tu stoi Palazzo Ducale, zaliczany do ważniejszych zabytków miasta, charakteryzujący się wykwintną architekturą, utrzymaną w stylu włoskiego renesansu z ozdobnymi fasadami i misternymi detalami. W budynku funkcjonuje obecnie muzeum ukazujące bogatą historię i dziedzictwo kulturowe regionu. Zaraz za nim stoi kolejny pałac – Palazzo Chironi, zbudowany pod koniec XIX wieku przez Vincenzo Chironiego, profesora farmakologii. Ozdobiony bogatą dekoracją, nad którą pracował słynny kamieniarz Oronzo de Vitis. Budynek wyposażony został w ostrołukowe okna i motywy misternie rzeźbione w kamieniu. Stoi na ruinach wieży starożytnego, zniszczonego zamku Carpagnano, który ostatecznie został zburzony wraz z pozostałościami średniowiecznych murów w XIX wieku.

Dalej na węźle dróg stoi pomnik zaprojektowany przez wspomnianego wcześniej Generoso de Maglie, który mieszkał w Carpignano od 1908 roku. Pomnik zdobią marmurowe stele z nazwiskami mieszkańców Carpignano, którzy polegli w obu wojnach światowych.

Prawie nienaruszony, oryginalny odcinek drogi
Via Traiana-Calabra - II° tratto.

Wkraczamy w obszar młodszej zabudowy Carpignano Salentino. Przechodzimy na drugą stronę ronda drogowego, na którym utworzony jest węzeł drogowy z drogą prowincjonalną SP48 łączącą Martano i Otranto. Zaraz za rondem skręcamy w lewo na spokojną Via dei Carrubi. Wiedzie na południowy wschód do miasteczka Serrano, odległego o jakiś kwadrans marszu. W połowie tego dystansu mijamy ośrodek szkolenia psów. Za niewielkim rondem tuż przed Serrano drogowskaz Via Francigena kieruje nas na utwardzoną dróżkę Passo Carraio Romano. Dróżka ta stanowi przedłużenie Via dei Carrubi, która pokrywa się ze starożytną drogą Via Traiana Calabra. Na odcinku Via dei Carrubi nie jest ona już widoczna, bowiem nakryta jest obecnie warstwą asfaltu, natomiast Passo Carraio Romano posiada oryginalną nawierzchnię tej starej drogi. W czasach starożytnych droga ta prowadziła aż do Otranto i była przedłużeniem Via Traiana; zbudowano ją w 109 roku n.e. na polecenie cesarza Trajana, aby połączyć stolicę cesarstwa z ważnym portem Brindisi. Via Traiana Calabra prowadzi z Brindisi dalej na południe. Powstała, gdy port Hydruntum (obecne Otranto) zyskał na znaczeniu strategicznym, przechodząc przez Valesium i Lupiae (dzisiejsze Lecce). Nie jest znana pierwotna nazwa tej drogi, zaś nazwa „Traiana Calabra” pochodzi stąd, że Kalabrią nazywano w czasach rzymskich wschodnią część półwyspu. Równoległą, alternatywną drogą do Via Traiana Calabra była w tamtych czasach Via Appia, uważana za najstarszą i najważniejszą z wielkich dróg zbudowanych przez starożytnych Rzymian.

Podążamy przez Corso Margherita do centrum niedużego Serrano. Przechodzimy obok XVIII-wiecznego Palazzo Lubelli, pałacu baronów. Przy tym samym placu stoi Cappella del Rosario. Przechodzimy dalej na Palazzo Chironi, przy którym stoi wieża zegarowa. Jej budowa sięga 1881 roku. Na szczycie wieży mieści się mechanizm zegarowy zbudowany przez firmę Caccialupi z Neapolu, którego konserwatorem jest Egidio Catullo, którego poznaliśmy w Carpignano Salentino. W opinii Egidio jest to najstarszy mechanizm zegarowy w całym regionie Salento.

Serrano.

Na placu stoi pomnik San Giorgio, a w pobliżu kościół San Giorgio Martire przebudowany w XIX wieku, aczkolwiek fundamenty tego kościoła pochodzą z XIV wieku. Niegdyś świątynię tę zdobiły freski, obecnie wypełniają ją ołtarze, z których niektóre pochodzą z XVIII wieku. Od prawej do lewej można podziwiać ołtarze Świętej Rodziny, świętych Medyceuszy, Świętego Jerzego, Niepokalanego Poczęcia, Matki Boskiej z Góry Karmel i Świętego Wincentego Ferrera.

Najstarsza część Serrano położona jest na nieznacznym wyniesieniu terenu. Według niektórych hipotez, Serrano zostało założone około IX lub X wieku, po zniszczeniu przez Saracenów wioski Muro Leccese. Ocaleni założyli wówczas nowe miasto, lokując je na niewielkim wzgórzu „serra”. Według innej hipotezy, miasto zostało założone przez mieszkańców pobliskiej wioski Stigliano, którzy uznali, że osada na wzgórzu będzie bezpieczniejsza dla nich. W średniowieczu władzę w Serrano sprawowały rodziny feudałów. W 1480 roku, po zdobyciu pobliskiego Otranto przez Turków, miasto Serrano stało się celem ich najazdów i ataków. Ostatni baronowie Serrano pochodzili z rodziny Lubelli. Sprawowali oni władze do 1806 roku, kiedy prawa feudalne zostały zniesione.

Cannole.

Wychodząc z Serrano kierujemy się na Via Porta, która wyprowadza nas na peryferie miejscowości, gdzie dalej wiejską drogą zmierzamy do kolejnego miasta, Cannole oddalonego około 1 kilometra od Serrano. Tam ponownie wchodzimy na Via Roma, która prowadzi nas do historycznego centrum Cannole, czyli na Piazza San Vincenzo. Nazwa miasta Cannole pochodzi od trzciny obficie występującej na okolicznych terenach. Trzcina jest również symbolem widniejącym w herbie miejskim. Zalążki przyszłego Cannole mogą sięgać wczesnego średniowiecza, kiedy po arabskiej inwazji na Salento około 885 roku, Saraceni, ze względów strategicznych, rozmieścili swoje wojska na obszarze obfitującym w trzciny i nazwali to miejsce Canola. Jednak powszechnie początki wioski lokowane są w XII wieku, kiedy to Norman Wilhelm II zwany Złym (Guglielmo II Malo) plądrował osady na ziemiach przynależących do Otranto, tutejsza ludność chroniła się w trzcinach, rozwijając tam osadę, znaną obecnie jako Cannole.

Kościół parafialny Matki Bożej w Cannole.

Przy placu San Vincenzo mamy kościół parafialny Cannole - kościół Matki Bożej (Chiesa Matrice della Madre di Dio) zbudowany pomiędzy XVI a XVII wiekiem. W 1743 roku uległ poważnemu uszkodzeniu na skutek wstrząsu sejsmicznego i konieczna stała się jego odbudowa. W 1757 roku kościół został rozbudowany. Za kościołem wznosi się XIX-wieczna dzwonnica i wieża zegarowa zbudowana w 1928 roku. We wnętrzu kościoła na sklepieniu można zobaczyć freski z XVIII wieku. W nawie znajdują się ołtarze Madonny del Rosario z płótnem malarza z Lecce Giuseppe Verrio z 1649 roku oraz ołtarz Świętej Rodziny z 1668 roku. W transepcie znajdują się XVIII-wieczne ołtarze poświęcone duszom czyśćcowym, a także ołtarz Niepokalanego Poczęcia z końca XVI wieku.

W historycznym centrum Cannole przy Piazza San Vincenzo stoi pałac – Castello Granafei, zbudowany na istniejącej XV-wiecznej budowli obronnej, której cechy wciąż są widoczne na obecnej budowli, mimo licznych modyfikacji dokonanych pomiędzy XVII a XVIII wiekiem. Obiekt ten powstał na planie czworokąta. Otoczony został solidnymi murami obwodowymi ze spadzistą podstawą. Na narożnikach rozmieszczono cztery stanowiska strażnicze, które umożliwiały obronę budowli ze wszystkich stron. Główne przekształcenia architektoniczne budowli nastąpiły po przejściu jej na własność rodziny Granafei w 1747 roku. W czasach rodu Granafei rozbudowany pałac zyskał skrzydło po stronie wschodniej i wzbogacił się o bujny ogród, w którym dominuje XVIII-wieczna fontanna z herbem szlacheckim.

Wchodzimy na Via Madonna, która prowadzi nas do niedużego parku Largo Vittorio Veneto, gdzie stoi wotywna Kolumna Hosana, wzniesiona w XVI wieku (tuż po najazdach Turków na Salento). Charakteryzuje się wysokim trzonem zwieńczonym kapitelem korynckim, zwieńczonym krzyżem.

Kościół Matki Boskiej Konstantynopolitańskiej
(Chiesa della Madonna di Costantinopoli).

Na drugim końcu parku przy rondzie stoi Kościół Matki Boskiej Konstantynopolitańskiej (Chiesa della Madonna di Costantinopoli). Powstał w 1936 roku na istniejącej tu wcześniej kaplicy skalnej. Lokalizacja budynku tej świątyni przy wejściu do miasta, wzdłuż drogi prowadzącej do Otranto, nie jest przypadkowa i jest związana z ludowym przekazem, odnoszącym się do około 1480 roku, kiedy po splądrowaniu Otranto przez Turków wojska saraceńskie rozpoczęły plądrowanie małych wiosek w głębi lądu. Legenda głosi, że po dotarciu Saracenów do bram Cannole, ukazała im się Madonna Konstantynopolitańska, blokując drogę do miasta. Uderzony boskim objawieniem, turecki dowódca miał pokłonić się Matce Boskiej i zawrócić. Budynek tego kościoła ma stonowane linie architektoniczne i jest wykonany z kamienia z Lecce. Wewnątrz znajduje się ołtarz z wizerunkiem Matki Boskiej z Dzieciątkiem, który zastąpił zniszczony starożytny fresk ze starego kościoła. W świątyni znajduje się papier-mâché, figura Madonny, u której stóp znajduje się zakuty w łańcuchy Turek.

Dalej rozciąga się Torcito Resort – Sport Village, kompleks rekreacyjno-wypoczynkowy. Tuż przy nim co roku w sierpniu organizowany jest Sagra della Municeddha, jeden z najbardziej wyjątkowych festiwali w Salento, poświęcony lokalnemu przysmakowi: ślimakom lądowym („municeddhe” w dialekcie). Towarzyszą mu: muzyka ludowa, tańce i oczywiście degustacja w stoiskach gastronomicznych serwujących ślimakowe przysmaki. Dla osób nie gustujących w tego typu specjałach przygotowywane są inne lokalne potrawy np. grillowane mięsa, ricotta (delikatny, włoski ser z serwatki pozostającej po serach podpuszczkowych w wyniku drugiego gotowania, posiadający kremową konsystencję i łagodny, lekko słodki smak, przypominający twarożek, ale ricotta jest bardziej kremowa i posiada wyższą zawartość tłuszczu), pittula (tradycyjne włoskie, smażone w głębokim tłuszczu małe kulki z ciasta drożdżowego) czy spumoni (tradycyjny włoski deser lodowy).

Tu kończymy dzisiejszy etap. Dzisiaj było bardzo swojsko. Jutro idziemy na spotkanie z morzem.

		do celu pozostało
		78,6 km

FOTORELACJA

Kościół parafialny Matki Bożej (Chiesa di Maria Santissima della Visitazione) w Vernole.

Grota Golgoty przy kościele Matki Bożej w Vernole.

Kolumna wotywna ze św. Anną postawiona w 1781 roku na centralnym placu Vernole.

Wieża dzwonnicy kościoła Wniebowzięcia NMP (Church of Saint Mary of the Assumption).

Piazza Vittorio Veneto.

Kościół św. Anny w Vernole (Chiesa di Sant'Anna).

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Vernole
(Church of Saint Mary of the Assumption).

Ołtarz główny w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.

Nawa kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.

Sklepienie kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Vernole od frontu.

Vernole, via de Carlo Eugenio.

Furnieddhi.

Kwiecista droga.

Terminal Rurociągu Transadriatyckiego (TAP).

Pomiędzy kamiennymi murkami.

Pośród oliwnych gajów.

Masseria Sucèa.

Kościół Matki Bożej Wniebowziętej w Martano (Chiesa della Madonnella).

Portal nad wejściem do kościoła Matki Bożej Wniebowziętej w Martano.

Starożytna droga dla wozów, łącząca Lecce z Otranto.

W gaju oliwnym.

Carpignano Salentino i kościół z XVI wieku, pod którym znajduje się krypta Santa Cristina.

Zachowane freski w krypcie Santa Cristina sprzed ponad 1000 lat.

Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP (Chiesa della Congrega)
z przylegającą wieżą zegarową.

Uliczki Carpignano Salentino.

Okratowany otwór zdobiony pająkiem

Kościół Wniebowzięcia NMP (Chiesa Madre di Santa Maria Assunta) w Carpignano Salentino.

Palazzo Chironi w Carpignano Salentino.

Kościół San Giorgio Martire w Serrano.

Stary konar drzewa oliwnego.

Droga prowincjonalna do Cannole.

Kościół Najświętszego Wniebowzięcia NMP w Cannole (Chiesa Matrice della Madre di Dio).

		do celu pozostało
		78,6 km

2026-04-14

Via Francigena – etap 1

Włochy, Acaya, Lecce, Merine, Salento, Vernole, Via Francigena

POGODA NA TRASIE

noc

rano

południe

popołudnie

wieczór

Żegnamy barokowe Lecce i Sant'Oronzo stojącego na potężnej rzymskiej kolumnie przeniesionej z Brindisi, która niegdyś oznaczała koniec Via Appia. Rozpoczynamy naszą wędrówkę wzdłuż Via Francigena na południe w kierunku Santa Maria di Leuca. Zanurzymy się w intensywnych zapachach i barwach śródziemnomorskiej roślinności. Zatrzymamy się w wiosce Acaya, jednej z niewielu renesansowych warownych cytadeli, które przetrwały nienaruszone w południowych Włoszech. Tuż za murami tej cytadeli znajdziemy kaplicę San Paolo, pochodzącą z połowy XVIII wieku, jedno z najstarszych (obok Galatiny) miejsc pielgrzymek ofiar „ukąszenia tarantuli”. Dalej zobaczymy prymitywne, suche, kamienne budowle, znane jako furnieddhi i pajare, wpisane w krajobraz tutejszych terenów rolniczych.

		do celu mamy
		118,5 km

OPIS TRASY
Przed Porta Napoli.Naszą wędrówkę i całą opowieść o niej zaczynamy przed Porta Napoli, XVI-wieczną bramą triumfalną, wzniesioną na cześć cesarza Karola V Habsburga, która wprowadza nas do historycznego centrum Lecce. Zbudowana została na miejscu dawnych murów obronnych, symbolizując potęgę imperialną dekoracjami nawiązującymi do rzymskich łuków, uwidaczniającymi działa i zbroje. Znajduje się na niej inskrypcja upamiętniająca Karola V jako obrońcę przed Turkami. Byliśmy tutaj już wczoraj, podobnie jak w historycznym centrum Lecce, bo jeden dzień to za mało, aby nacieszyć się tym przepięknym miastem.
O godzinie 9.10 ruszamy ponownie na urokliwe uliczki Lecce, aby uzupełnić i pogłębić doznania estetyczne z wczorajszego zwiedzania miasta z lokalnym przewodnikiem. Zanim wyruszymy dalej na drogi Via Francigena przeznaczyliśmy jeszcze kilka godzin na pozostanie w pięknym mieście, zaplanowując na dzisiaj krótszy dystans etapu Via Francigena do przejścia. Za Kościołem Santa Maria della Porta wschodzimy w uliczkę Via Giuseppe Palmieri. Nie ma na niej dużego tłoku odwiedzających o tej porze dnia. Kierujemy się na Piazza del Duomo.

Katedra na Piazza del Duomo.

Na Piazza del Duomo wchodzimy przez Propyleje, czyli przedsionek placu. Propyleje otaczają fałszywe loggie po obu stronach, na których stoi sześć kamiennych posągów Ojców Kościoła z Lecce. Postacie na nich uchwycone zostały w różnych, dość teatralnych pozach. Jedne zwrócone są w stronę ulicy, a inne dla kontrastu zwrócone są w stronę placu. Na fasadzie Propylei, tuż pod balustradami, znajdują się wyryte łacińskie epigrafy, które witają zwiedzających i świadczą o pragnieniu przekształcenia tego miejsca, które wcześniej było zamknięte świętymi bastionami, w eleganckie wejście.

Propyleje.

Katedra przy Piazza del Duomo.Stojącą przy Piazza del Duomo przepiękną katedrę zwiedziliśmy wczoraj. Byliśmy również na słynnej wieży, z której podziwialiśmy piękną panoramę miasta. Dzisiaj w ramach zakupionego karnetu zwiedzamy Diecezjalne Muzeum Sztuki Sakralnej Muzeum (Museo Diocesano d'Arte Sacra). Znajduje się w Pałacu Arcybiskupim, a zostało zainaugurowane w 1729 roku z woli biskupa Michele Pignatelli. Eksponowana w nim kolekcja różnych dzieł przedstawia całą historię sztuki miasta Lecce i jego okolic. Obejmuje rzeźby, srebra, szaty liturgiczne i obrazy, które stanowią najcenniejszą część eksponowanego dziedzictwa i pochodzą z okresu od XV do końca XVIII wieku. Do najbardziej sugestywnych dzieł należą „Świadectwo wiary św. Urszuli” Paolo Finoglio oraz „Pasce ove mesa”, które przedstawia wyidealizowaną transpozycję instytucji Kościoła, przypisywaną Nicolasowi Poussinowi. Nieliczne przykłady rzeźby prezentowane na wystawie idealnie harmonizują z ikonografią obrazów. Niezwykle cenne są Ecce Homo, „Wniebowzięcie” Nicoli Fumo oraz Giuditta Raffaele Caretty. Ekspozycję wystawienniczą wieńczą neapolitańskie srebra i szaty liturgiczne, które znajdowały się w katedrze w Lecce. Świadczą one o bogactwie diecezji, ze szczególnym uwzględnieniem szat z jedwabiu, złota i srebra.

Museo Diocesano d'Arte Sacra.

Via Francigena przechodzi przed wejściem na Piazza del Duomo. Przychodzi wraz z Via Giuseppe Palmieri i skręca na Via Vittorio Emanuele II. Przechodzi obok barokowego kościoła Sant’Irene dei Teatini, budowanego w latach 1591-1639. W 1797 roku odwiedził go król Ferdynand IV Burbon, natomiast w październiku 1860 roku odbył się tu plebiscyt, który miał rozstrzygnąć o przyjęciu Lecce do Królestwa Włoch. Front kościoła przypomina bazylikę Sant'Andrea della Valle w Rzymie, nad którą pracował sam Grimaldi. W jego centrum znajduje się portal z kamienną figurą św. Ireny z 1717 roku. Nad gzymsem znajduje się herb miasta Lecce. Fasadę wieńczy trójkątny tympanon, w którego centrum znajdują się insygnia Zakonu Teatynów. W środku zobaczyć możemy ciekawie wykonany ołtarz główny, który został przebudowany w 1753 roku. Na ścianie za ołtarzem wisi obraz zatytułowany „Il Trasporto dell'Arca Santa” (Transport Świętej Arki) arcydzieło Oronza Tiso. W prawym transepcie znajdują się trzy inne ołtarze: ołtarz Anioła Stróża z 1700 roku, ołtarz poświęcony św. Kajetanowi z Thiene z obrazem przedstawiającym założyciela Zakonu Teatynów oraz ołtarz św. Andrzeja Avellino w stylu rokokowym. Z kolei w kaplicach po prawej stronie znajdują się ołtarze św. Karola Boromeusza, ołtarz Archanioła Michała z 1642 roku oraz ołtarz Dusz Czyśćcowych.

Kościół św. Klary.

Dalej Via Francigena wprowadza na Piazza Sant'Oronzo, ale najpierw mamy w planach zwiedzić kościół św. Klary, a więc przechodzimy na Via Guglielmo Paladini, a z niej na Via degli Ammirati, która przenosi nas na Piazzetta Vittorio Emanuele II. Tutaj, przy tym właśnie placu, stoi świątynia poświęcona świętej Klarze (Chiesa di San Chiara). Obecny wygląd tej świątyni pochodzi z lat 1687–1691, kiedy została przebudowana wcześniejsza budowla z XV wieku, należącej zawsze do zakonu św. Klary. Stanowi arcydzieło baroku z Lecce, tradycyjnie przypisywane wybitnemu architektowi i rzeźbiarzowi Giuseppe Cino z Lecce.

Chiesa di San Chiara - ołtarze.

Sklepienie Papier-Mâché.

Wspaniała barokowa fasada, lekko wypukła i bez wierzchołka, nawiązuje do ośmiokątnego układu wnętrza, w którym, oprócz majestatycznej konstrukcji ołtarza głównego, znajduje się sześć bocznych kaplic z taką samą liczbą barokowych ołtarzy z drewnianymi posągami wykonanymi w Neapolu. Na odrębną uwagę zasługuje sufit wykonany z masy papierowej w XVIII wieku. Naśladuje on wyglądem drewniany sufit, ale w rzeczywistości drewniana jest tylko niewidoczna konstrukcja podtrzymujca ponad 300 modułów z papier-mâché o powierzchni prawie 300 metrów kwadratowych. Rozjaśniony jest światłem wpadającym przez duże okna. Wiele warsztatów papier-mâché, które pracowały nad wykonaniem tego sufitu zlokalizowanych jest niedaleko, przy ulicy nazywanej dziś Via Arte della Cartapesta (Ulica Sztuki Papier-Mâché).

Przemieszczamy się do kolejnej barokowej perły Lecce - kościoła św. Mateusza (Chiesa di San Matteo). Został wybudowany na prośbę biskupa Luigiego Pappacody w latach 1667–1700 przez Giovanniego Andreę Larducciego w miejscu wcześniejszej budowli z XV wieku. Posiada wyróżniającą się fasadę: wypukłą dla pierwszego rzędu i wklęsłą dla drugiego rzędu, z dekoracją w postaci łusek i ciosanych kamieni. Wnętrze kościoła wyposażone jest w liczne ołtarze utrzymane w stylu najbardziej barokowym spośród innych świątyń Lecce. Ozdobą jest również dwanaście posągów Apostołów, dzieło Placida Buffeliego, a także późnogotycki fresk pochodzący z kościoła Santa Maria della Luce. Bogatymi zdobieniami wyróżnia się ołtarz główny poświecony św. Mateuszowi. Przypisywany rzeźbiarzowi Giuseppe Cino, którego kunszt dekoracji porównywany jest do kamiennej „koronki”.
Pośród spiralnych kolumn, na bogatych cokołach, można zobaczyć w nim posągi św. Łukasza, św. Katarzyny z Aleksandrii, św. Marka i św. Elżbiety Węgierskiej. W charakterystycznej, niebieskiej wnęce, wśród gwiazd, kwiatów i cherubinów, znajduje się drewniana figura św. Mateusza, wykonana w 1691 roku; jedno z najpiękniejszych dzieł neapolitańskiego rzeźbiarza Gaetana Patalano. Powyżej zaś, pomiędzy posągami św. Franciszka z Asyżu i św. Antoniego z Padwy, widoczny jest obraz Wniebowzięcia. Nad posągiem św. Mateusza wyróżnia się płótno z „Aniołem niosącym pochodnię”, które upamiętnia „cud światła”, który uchronił miasto przed zarazą i dał początek dawnemu kościołowi Madonna della Luce w XV wieku.

Ołtarz św. Mateusza.

Ołtarz Piety.Ołtarz św. Marii Światłości Wiecznej.

Ołtarz Niepokalanego Poczęcia.Ołtarz św. Anny.

Ołtarz św. Rity.Ambona.

Ołtarz św. Franciszka z Asyżu.Ołtarz Świętej Rodziny.

Ołtarz św. Agaty.Ołtarz św. Oronza.

Chiesa di San Matteo - ołtarze.
Fragment fresku z 1400 roku
z wizerunkiem św. Marii Światłości Wiecznej
(Matki Boskiej Mlecznej - Virgo Lactans).Ołtarz główny, otoczony barokową ramą, mieści piękny fragment fresku, przeniesiony do kościoła San Matteo ze zburzonego kościółka Madonny della Luce. Powstał w 1400 roku i przedstawia czuły wizerunek Matki Boskiej Mlecznej (Virgo Lactans), z Maryją na tronie karmiącą Dzieciątko Jezus. Symbole zapowiadające mękę i zmartwychwstania Chrystusa, jaskółka w dłoni Jezusa i koral na szyi, kontrastują ze słodyczą i intymnością sceny z życia codziennego.
Po zwiedzeniu kościoła św. Mateusza przechodzimy przez Piazza Sant'Oronzo w stronę świątyni noszącej wezwanie Świętego Krzyża (Basilica di Santa Croce). Zbudowali ją w XIV wieku Celestyni, aby pomieścić relikwie Krzyża Świętego. Wzniesiona została w pobliżu zamku w Lecce. Ten pierwszy kościół został jednak zburzony na polecenie Karola V w połowie XVI wieku, a na jego miejscu w latach 1549–1646 wzniesiono kolejny. W jego budowę i dekorację zaangażowali się najważniejsi rzeźbiarze i architekci renesansu i baroku w Lecce, tacy jak Gabriele Riccardi, Cesare Penna i Francesco Antonio Zimbalo.
Front tego kościoła jest efektem wielu ingerencji. Dolny rząd nadal zachowuje typowy styl XVI wieku i renesansu, podczas gdy w górnym, XVII-wiecznym rzędzie eksploduje barok. Pomiędzy dwoma rzędami, nad stałym fryzem, pośrodku którego znajduje się inskrypcja kościelna „Templum hoc Deo Crucis vexillo dicatum” (Bogu i Sztandarowi Krzyża), biegnie majestatyczna kamienna balustrada, wsparta na figurach żołnierzy, prawdziwych i fantastycznych zwierząt, typowych dla średniowiecznych bestiariuszy.

Bazylika Santa Croce.

Wnętrze kościoła, rozjaśnione kopułą z XVI wieku, ukazuje barokowe ołtarze, spośród których ołtarz w kościele San Francesco wyróżnia się pod względem artystycznego znaczenia. Jest to dzieło Francesco Antonio Zimbalo.
W ołtarzu Sant'Oronzo widzimy interesujący obraz przedstawiający Sant'Oronza ratującego Lecce przed trzęsieniem ziemi w 1743 roku. Jest on przykładem pobożności ludowej, o czym świadczą wersy z dialektu Lecce opowiadające o tym wydarzeniu.

1743

FOI S. RONZU CI NI LEBERAU

DE LU GRA TERRAMOTU, CI FACIU

A BINTI DE FREBARU: TREMULAU

LA CETATE NU PIEZZU, E NO CADIU.

IDDU, IDDU DE CELU LA GUARDAU,

E NUDDU DE LA GENTE NDE PATIU.

E’ RANDE, SANTU! MA DE LI SANTUNI

FACE RAZIE, E MERACULI A MIGLIUNI

[1743. To święty Oronzo uwolnił nas od wielkiego trzęsienia ziemi, które nawiedziło 20 lutego: miasto przez chwilę drżało, ale nie upadło. On, on, spojrzał na nie z nieba i nikt z mieszkańców nie ucierpiał. On jest wielki, święty! Zaiste, jeden z największych świętych – świętych mężów – i udziela łask i cudów milionom.]
Misterne dekoracje kolumn znajdują się również w ołtarzu św. Franciszka z Paoli (San Francesco da Paola), które zostały stworzone przez Francesco Antonio Zimbalo w latach 1614–1615. Przywodzą na myśl koronki i hafty. Ołtarz przedstawia postać świętego na XIX-wiecznym płótnie. Na bocznych panelach, niczym w baśni, znajduje się 12 reliefów ilustrujących cudowne epizody z życia świętego-wizjonera. Szczególnie interesujące są sceny związane ze zdobyciem Otranto przez Turków w 1480 roku. Mówi się, że święty Franciszek przewidział upadek Otranto przez Turków, ale na próżno ostrzegał władców Aragońskich. Otranto zostało zdobyte i pozostawało w rękach Turków przez rok. Dziś święty, wraz ze słynnymi Męczennikami z Otranto, jest współpatronem miasta Lecce.

Kaplica św. Franciszka z Paoli.Kaplica Trójcy Świętej.

Kaplica Pobożności (Pieta).Kaplica Relikwii.

Kaplica św. Ireny.Kaplica Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Kaplica św. Andrzeja z Avellino.Kaplica św. Oronza.

Kaplica Matki Bożej z Góry Karmel.Kaplica św. Filipa Neri.

Kaplica Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny.Kaplica Michała Archanioła.

Kaplica Niepokalanej Matki Bożej.Kaplica Narodzenia Pańskiego.

Kaplica św. Piotra Celestyna.Kaplica św. Antoniego Padewskiego.

Basilica di Santa Croce - ołtarze.
Wracamy na Piazza Sant'Oronzo, gdzie zatrzymujemy się na kawie w kafejce. Piazza Sant'Oronzo to główny plac w historycznym centrum Lecce, nazwany na cześć św. Oronza, pierwszego biskupa miasta. Na środku tego placu stoi 29-metrowa rzymska kolumna, na której umieszczona jest rzeźba Sant'Oronzo, wykonana w Wenecji w 1739 roku. Św. Oronzo stał się opiekunem miasta, odkąd przypisano mu ochronę przed zarazą, która rozprzestrzeniła się w 1656 roku na całe ówczesne Królestwo Neapolu. Sant'Oronzo przedstawiony jest w stroju biskupa w trakcie błogosławieństwa miasta. Pierwotnie na kolumnie stała inna wenecka figura Sant'Oronzo wykonana w drewnie i pokryta miedzią, ale została zniszczona przez fajerwerk, który uderzył w nią i spalił w sierpniu 1737 roku podczas miejskich uroczystości. Tę pierwotną figurę zabezpieczono przeszklonym budynkiem stojącym na placu. Naprzeciwko posągu stoi Palazzo del Sedile, dawna siedziba ratusza. Obok ratusza znajduje się mały kościołek św. Marka. Pochodzi z XVI wieku, a jego powstanie wiąże się z rozkwitem kolonii Wenecjan zamieszkujących miasto. Przechodzi obok niego Via Francigena wprowadzając nas na Piazza Sant'Oronzo.

Pomnik Sant'Oronzo na kolumnie rzymskiej podarowanej przez miasto Brindisi.

Pomnik Sant'Oronzo.

Kościół Santa Maria della Grazia.Drugim kościołem przy Piazza Sant'Oronzo jest kościół Santa Maria della Grazia wybudowany w ostatnich dziesięcioleciach XVI wieku. W jego wnętrzu znajduje się XIV-wieczny fresk Madonny, którego odkrycie dało początek budowie tego kościoła. Do najcenniejszych należą również XVIII-wieczne obrazy namalowane przez Oronzo Tiso z Lecce, ze scenami Wniebowzięcia, Adoracji Pasterzy oraz przedstawiający Archanioła Michała. Świątynia ma plan krzyża łacińskiego i pokryta jest okazałym sufitem kasetonowym z drewna orzechowego, wyrzeźbionym przez Vespasiano Genuino da Gallipoli, który wykonał również cenny drewniany krucyfiks na ołtarzu prawego ramienia transeptu.
Znaczną część Piazza Sant'Oronzo zajmuje obecnie rzymski amfiteatr z I-II wieku naszej ery, który został odkopany na początku XX wieku. Przez wieki krążyły legendy o podziemnych korytarzach pod płytą placu, a wszystko wyjaśniło się na początku XX wieku, podczas prac budowlanych budynku banku „Banca d'Italia”, które odsłoniły pozostałości amfiteatru.

Amfiteatr Rzymski.

Via Francigena przeprowadza nas na wschodnią stronę Piazza Sant'Oronzo mijając kościół Santa Maria della Grazia. O godzinie 12.00 opuszczamy Piazza Sant'Oronzo i przechodzimy do pobliskiego Zamku Karola V, twierdzy obronnej zbudowanej w celu obrony przed Turkami, którzy zagrażali od strony wschodniego wybrzeża Adriatyku. Ma plan czworokąta z bastionami na rogach. Ulokowany został wzdłuż bardzo ważnego szlaku komunikacyjnego, którego historia sięga czasów rzymskich i średniowiecza; a którym można było dotrzeć do portu San Cataldo, portu Lecce. Jedyną bramą umożliwiającą dostęp od strony miasta była tzw. Porta Reale, dobrze chroniona przez bastiony San Martino i Santa Croce. Zamek był otoczony fosą, obecnie zatartą przez późniejsze konstrukcje, dobudowane zwłaszcza w XIX wieku. Legenda głosi, że w XIV wieku rodzina Orsini Del Balzo trzymała w fosie niedźwiedzia polarnego, zarówno jako symbol statusu, jak i dla odstraszenia potencjalnych intruzów.

Zamek Karola V w Lecce.

Kościół św. Łazarza w Lecce.Via Francigena przechodzi wzdłuż południowych murów Zamku Karola V, dalej za rondem przeprowadza na Via San Lazzaro. Na końcu tej ulicy po lewej mamy kościół św. Łazarza (San Lazzaro), niedużą świątynię, która powstała na ruinach starego kościoła w 1763 roku, a w 1789 roku została rozbudowana. Pierwsza świątynia powstała w pobliżu szpitala dla trędowatych (lazaretto), wspomina o niej dokument króla Neapolu Ferdynanda I, który ujawnia jej istnienie jeszcze przed rokiem 1468. We wnętrzu zobaczyć można XV-wieczny fresk św. Łazarza pochodzący z pierwotnego kościoła, a także XVII-wieczny drewniany krucyfiks ze zniszczonego kościoła franciszkanów Santa Maria del Tempio. Ponadto znajdują się w nim płótna przedstawiające czterech ewangelistów, Niepokalane Poczęcie, św. Michała Archanioła, św. Kataldona Biskupa, Ofiarę Abrahama i Męczeństwo św. Ireny, a także drewnianą figurę św. Pantaleona i figurę św. Eligiusza wykonane w technice „papier mâché”, czyli masy z rozdrobnionego papieru rozmiękczonego w wodzie z dodatkiem substancji wiążących (kleju, klajstru, gipsu) oraz uszlachetniających i konserwujących barwników. Przy kościele na zbiegu ulic stoi kolumna św. Łazarza, wzniesiona w 1689 roku.

W drodze.

Drogowskazy.Ze skrzyżowań dróg za kościołem San Lazzaro przechodzimy Via Regina Elena na drogę otoczoną drzewami i nowymi domami mieszkalnymi. Po przecięciu Viale Gioacchino Rossini utrzymujemy kierunek marszu podążając Via Merine, która powoli wyprowadza nas z obszaru miejskiego Lecce. Będąc już na peryferiach przechodzimy nad obwodnicą miasta. Dalej szosa wiedzie obok pól i łąk, przy których niebawem gęstnieje zabudowa. O godzinie 13.25 wchodzimy do Merine, miejscowości gęsto zabudowanej parterowymi domami. Wieś Merine została założona w średniowieczu i stała się częścią hrabstwa Lecce. Znana jest z tradycyjnej atmosfery i kościoła Santa Maria delle Grazie. Przy naszym szlaku znajdziemy w niej zarówno markety, sklepy, aptekę, czy kawiarnie i pizzernie. W jednej z nich zatrzymujemy się na krótką przerwę. Potem idziemy na główny plac Merine - Piazza Maria Santa Assunta.
Santa Maria delle Grazie w Merine.Za południowo-zachodnim rogiem placu znajdziemy Piazza San Giovanni Paolo II i nowo wybudowany kościół San Giovanni Paolo II, prosty w bryle, która idealnie wkomponowuje się w architekturę budynków wiejskich Merine. Na samym placu stoi wspomniany, urokliwy kościół Santa Maria delle Grazie z ładnym portalem. Jego wnętrze i wyposażenie utrzymane są w klimatach baroku.
Via Francigena przed kościołem Santa Maria delle Grazie skręca w lewo na Via Montenegro, która wyprowadza nas na zachodnie obrzeża Merine. Zamierzamy do dużego ronda samochodowego. Najbezpieczniej przejść to miejsce trzymając się skraju drogi rowerowej, która obchodzi rondo od lewej do drogi SP337.

Zamek Acaya (Castello di Acaya).

Droga SP337 prowadzi nas przez prowincjonalne obszary, dalej pośród łąk, sadów i winnic. Po 5 km, o godzinie 16.00, docieramy pod Zamek Acaya (Castello di Acaya), stojący w miejscu dawnej małej średniowiecznej osady Segine, należącej do rodziny Dell'Acaya, przemianowanej na „Acaya” w 1535 roku. W 1294 roku Karol II Andegaweński, zwany Kulawym, nadał osadę Segine zasłużonemu kapitanowi Gervaso dell'Acaya, którego rodzina posiadała ją przez trzy stulecia. W 1506 roku Alfonso di Acaya zbudował najstarszą część zamku, zaś później jego syn, Giangiacomo, kazał otoczyć go murami w 1535 roku, a ponadto ufortyfikował zamek wałami obronnymi, bastionami i fosą, a także opracował plan przyszłego miasta. Po śmierci Giangiacomo w 1570 roku lenno Acaya przeszło w ręce królewskie, a potem, w 1608 roku, w ręce Alessandro De Montibusa, który zbudował dodatkowe fortyfikacje w obawie przed najazdami Turków. Po wymarciu głównej gałęzi rodu De Montibus, lenno powróciło do Dworu Królewskiego, który w 1688 roku sprzedał je innej rodzinie. Kolejni właściciele nie dokonali w zamku żadnych zmian i przetrwał okres baroku zachowując typową renesansową strukturę. Twierdza Acaya była jedną z najbardziej innowacyjnych i najlepiej utrzymanych w całym Królestwie Neapolu. Rodzina Acaya budująca ten zamek wykorzystała najnowocześniejsze wówczas koncepcje wojskowe i elementy architektoniczne, takie jak zagłębione mury kurtynowe służące lepszej obronie, czy niskie, solidne bastiony na rogach, zaprojektowane zarówno do obrony, jak i ostrzału bronią palną. Wszystkie bastiony były wyposażone w stanowiska ogniowe na każdym poziomie. Zamek ten odegrał również ważną rolę w kontrolowaniu terytorium Salento dla powstającego królestwa Karola V.

Porta di Acaya.

Przed zamkiem znajduje się piękna Porta di Acaya, zwanej również Porta Terra lub Porta Sant'Oronzo, ze względu na obecność posągu świętego na szczycie historycznej bramy miasta Acaya.

Po przerwie w kawiarence wąskimi uliczkami przechodzimy do ładnego kościoła Santa Maria della Neve, stojącego przy niedużym placu. Jego początki sięgają końca XIII wieku, choć ten obecny to świątynia odbudowana w około 1865 roku. Niestety jest teraz zamknięty, ale gdyby był otwarty warto zaglądać do środka. Posiada w środku sześć ołtarzy bocznych: po prawej stronie poświęcone Chrystusowi Zmarłemu, św. Oroncjuszowi i Niepokalanemu Poczęciu; po lewej – Matce Boskiej Bolesnej, Krucyfiksowi i św. Antoniemu Padewskiemu. Ołtarz główny wyróżnia się eleganckim barokowym fryzem i herbem Vernazza. Wewnątrz zachowały się również liczne figury z papier-mâché. Miasto posiada regularną szachownicę urokliwych uliczek. Wokół niego można odnaleźć pozostałości dawnych fortyfikacji.

Kaplica św. Pawła w Acaya z XVIII wieku.

Via Francigena pod Zamkiem Acaya skręca na południe. Miasto Acaya opuszczamy drogą przy której zaraz mijamy kaplicę św. Pawła z XVIII wieku, zbudowaną tuż za starożytnymi murami ufortyfikowanego miasta, naprzeciwko „Porta Terra”. Ma skromną fasadę i strukturę, a jej wnętrze składa się z jednej prostokątnej sali z niewielkim ołtarzem.
Była miejscem pielgrzymek kobiet i mężczyzn dotkniętych tzw. „chorobą tarantuli”. Tak nazywano objawy po ukąszeniu przez pająka. Jednak raczej chodziło tu o inne gatunki pająków niż tarantula, których jad powoduje dreszcze. Ugryzienie przez tarantulę (ptasznika) powodują u ludzi głównie miejscowy ból, obrzęk i swędzenie, czasem reakcje alergiczne, a inne objawy są raczej rzadkie. Ludzie z południowych terenów Półwyspu Apenińskiego wierzyli, że drgawki u człowieka są rytualnym tańcem organizmu (zwali go pizzica lub tarantela), który wywołuje pocenie wraz z którym organizm wydala jad. Nawet po ustaniu drgawek ofiary ugryzień były zmuszane do nieustannego kontynuowania tego intensywnego „tanecznego rytuału”, aż do całkowitego wyczerpania. Omdlałe z wyczerpania osoby przynoszono do kaplicy św. Pawła, aby prosić świętego o łaskę.

Furnieddhi.

Oddalamy się od centrum Acaya. Na pierwszym zakręcie tej szosy, po około 600 metrach marszu skręcamy w prawo na boczną wąską drogę, która prowadzi nas pośród pól uprawnych i sadów. Po pewnym czasie przecinamy prowincjonalną drogę SP343 łączącą wsie Strudà na zachodzie i Vanze na wschodzie. Kontynuujemy wędrówkę w wiejskich krajobrazach. Otaczają nas obszary orne i oliwne gaje, ale wypatrzeć w nich możemy konstrukcje o ciekawej bryle. Są zbudowane z kamienia układanego w kręgi, aż do uzyskania kształtu ściętego stożka lub ściętej piramidy. Wszystko ułożone na sucho bez jakiejkolwiek zaprawy, gdzie kamienie utrzymują stabilność w wyniku wzajemnego zazębiania. Budowle te nakryte są dużą kamienną płytą, na którą nierzadko prowadzą wąskie zewnętrzne schody obiegające spiralnie konstrukcję. Konstrukcje te, nazywane „furnieddhi”, są charakterystyczne dla obszarów rolniczych Salento. Do czego służyły? Ich mury są wyjątkowo grube, co sprawia, że wnętrze furnieddhi było chłodne nawet w najgorętsze dni, a ponadto dobrze chroniły przed żywiołami deszczu czy wiatru. Podstawową funkcją furnieddhi było tymczasowe schronienie dla pracujących w polu rolników, którzy spędzali na polach mnóstwo czasu. Niektóre z nich, te większe, były wyposażone w mały, prymitywny kominek, poidło dla zwierząt i nisze. Podczas okresów intensywniejszej pracy rodziny mogły w nim zostać na noc. Wykorzystywano je również do przechowywania narzędzi.

Gaje przy drodze do Vernole.

Na obszarze Salento napotkać można furnieddhi różniące się wyglądem, a przede wszystkim wielkością. Niektóre budowano na planie prostokąta. Zwykle nie miały okien. Funkcjonowały również tzw. pajare, nazwane tak, ponieważ ich główną funkcją było przechowywanie słomy.
Wędrując w urokliwych wiejskich terenach natrafiamy na dom Masseria Copertini otoczony figowcami i drzewami oliwnymi. Powstał w 1800 roku, później poddano go odrestaurowaniu i rozbudowano, zachowując przy tym jego charakter. Obecnie pełni funkcję agroturystyczną. Gospodarze prowadzą także restaurację „Lilith”, która znana jest z dobrego domowego jedzenia.
Takich odrestaurowanych posiadłości napotkać można więcej w tej części Półwyspu Apenińskiego. Stoi tu wiele opuszczonych, zniszczonych, ale autentycznych kamiennych domów, bowiem Włosi od lat wyjeżdżają za pracą z małych miasteczek do większych ośrodków, takich jak Mediolan, Turyn czy Rzym. W efekcie wiele uroczych miejscowości – zwłaszcza w Kalabrii, na Sycylii czy w Abruzji – opustoszało, a domy zaczęły tracić na wartości. Można je kupić w bardzo dobrej cenie, niekiedy za symboliczną kwotę 1 euro w ramach lokalnych programów, na przykład na Sycylii w miasteczkach Sambuca di Sicilia czy Mussomeli. Jest to możliwe dzięki lokalnym programom rewitalizacji małych miejscowości, które oferują nieruchomości wymagające remontu. Są to autentyczne, stare kamienne domy (często rustykalne „casale” lub „cascina”), urokliwe, z dala od tłumów, a niekiedy zaledwie kilka kilometrów od morza. Kupujący taki dom zobowiązany jest do przeprowadzenia remontu budynku w ciągu 2–3 lat. Choć wymaga to zaangażowania i cierpliwości, to efekt końcowy potrafi zachwycić – włoskie domy w otoczeniu zielonych wzgórz i morza wyglądają jak z pocztówki. W ten sposób można stworzyć dom z własnych marzeń.

Szlak wiedzie wzdłuż kamiennych murków.

Podążamy dalej w otoczeniu zieleni, pól otoczonych murkami z kamienia, mijając całe mnóstwo furnieddhi, rozrzuconych na polach i gajach. Wkrótce przechodzimy obrzeżem wsi Acquarica, która posiada nieduży zamek zbudowany w 1549 roku przez architekta Gian Giacomo dell'Acaya, na zlecenie Giovanniego Marii Guarino, barona Acquarica. Pierwotnie prawdopodobnie posiadał fosę i mury obwodowe z mostem zwodzonym. O celu w jakim został zbudowany, mówi treść na marmurowej tablicy (obecnie przymocowanej do bocznej fasady budynku szkoły), na której widnieje następujący napis w języku łacińskim: „Aby odeprzeć najazdy tureckie i chronić mieszkańców wioski przed ich wrogami, za zgodą Ferrante Loffredo, markiza Trevico i gubernatora Terra d'Otranto, Giovanni Maria Guarino zbudował tę małą fortecę w roku 1549.

Via Francigena prowadzi po zachodniej stronie zabudowań wsi Acquarica, następnie przez kolejne wiejskie tereny. Wkrótce po lewej stronie idziemy wzdłuż boiska sportowego Campo Sportivo Vernole, oddzielonego od naszej ścieżki kamiennym murem. Zaraz dalej, po minięciu tego obiektu, po prawej widzimy zarośnięte ruiny starego, małego kościółka San Lorenzo, który jest najstarszym śladem pierwotnej osady Vernole. Wzmiankowany był już w 1115 roku, w czasach normańskich, kiedy dawna nazwa osady brzmiała Casale San Lorenzo i związana była z kościołem San Lorenzo. Dała początek przyszłemu Vernole, do którego zmierzamy.
Droga, którą idziemy, w czasach rzymskich służyła podróżnym, którzy przejeżdżali z Lecce do Otranto, podążając Via Traiana. Obecnie zatarła ją współczesna droga polna, ale zachowała prawie na całej długości pierwotny przebieg. Przechodząc przez Valesium, kierowała się do Lycji (Lecce), następnie, prowadząc dalej, przechodziła obok Lupiae Marittima (Roca) i dalej prosto do Hydruntum (Otranto). Ten mały kościółek, którego ruinę mijamy, służył jako miejsce odpoczynku i modlitwy dla pielgrzymów, którzy tędy przechodzili.
Niedaleko za ruinami kościoła mamy szosę SP142. Docieramy do niej o godzinie 18.25. Po drugiej stronie szosy znajduje się cmentarz komunalny miasta Vernole. Stoi przy nim nieduży kościółek Maria Santissima Incoronata, ale raczej jest niedostępny do zwiedzania. Skręcamy na SP142. Przed nami miasto Vernole, ale zostawiamy sobie go na jutro i tutaj kończymy pierwszy etap Via Francigena.

		do celu pozostało
		100,0 km

FOTORELACJAPrzed Porta Napoli.Via Giuseppe Palmieri.Piazzetta Ignazio Falconieri.Katedra na Piazza del Duomo.
Kapliczka w elewacji budynku.
Obraz w kościele św. Klary
Kościół św. Klary, figura San Biagio.
Dzieciątko w kościele św. Klary.
Obraz nad ołtarzem w kościele św. Klary.
Kościół św. Mateusza.Ołtarz główny w kościele św. Mateusza w Lecce.Kościół św. Mateusza.Kościół św. Mateusza.Palazzo di Giustizia.
Na Via Templari.Bazylika Świętego Krzyża (Basilica di Santa Croce).Zdobienia kolumn w Bazylice Świętego Krzyża.Ozdoby łuków w Bazylice Świętego Krzyża.Rzymski amfiteatr odkopany na Piazza Sant'Oronzo.Kościół Santa Maria della Grazia przy Piazza Sant'Oronzo w Lecce.Kościół Santa Maria della Grazia.Kościół Santa Maria della Grazia.Dziedziniec.
Wykopaliska na terenie Zamku Karola V w Lecce.Zamek Karola V w Lecce.Zamek Karola V w Lecce.Zamek Karola V w Lecce.Zamek Karola V w Lecce.Zamek Karola V w Lecce.Zamek Karola V w Lecce.Zamek Karola V w Lecce.Kościół św. Łazarza w Lecce.Kolumna św. Łazarza, wzniesiona w 1689 roku.Drogowskaz Via Francigena.Na peryferiach Lecce. Kwiaty na obrzeżach Lecce.Merine.Merine.Merine.Palmy.Drogowskaz.Gaje oliwne.Info o pajare.Czarny pająk na naszej drodze - Poskocz tytanowy (Eresus walckenaeri).Zamek Acaya (Castello di Acaya).Zamek Acaya (Castello di Acaya).Zamek Acaya (Castello di Acaya).Dom w Acaya.Piazza San Giacomo w Acaya.Porta di Acaya.Kaplica św. Pawła w Acaya z XVIII wieku.Palma.Droga do Vernole.Gaje przy drodze do Vernole.Boczna droga do prywatnej posiadłości.Furnieddhi.Malownicze tereny wiejskie.Furnieddhi.Ładny zakątek.Opuszczony budynek w pobliżu Vernole.Opuszczony budynek w pobliżu Vernole.
Cmentarz w Vernole.Kościół Maria SS. dell'incoronata przy cmentarzu w Vernole.

		do celu pozostało
		100,0 km

Lecce - Vernole

…

Via Francigena – etap 1Dowiedz się więcej »